پديدهى غلو در جهان اسلام
يكى از پديدههاى انحرافى كه در حوزهى اعتقادات دينى در جهان اسلام رخ داده است ، پديدهى غلو و ظهور غاليان است . آنان كسانى بودهاند كه در حق پيامبر صلّى اللّه عليه و آله يا على بن ابى طالب عليه السّلام و يا ديگر ائمّهى اهل البيت يا افراد ديگر به الوهيت ، و حلول خداوند در آنان ، و يا اتحاد خداوند با آنان قايل شدهاند . طبق گزارشهاى تاريخى ، بيشترين غلو در جهان اسلام در مورد امام على عليه السّلام و در حق او صورت گرفته است .
شيخ مفيد در مورد غلات گفته است : « عدّهاى از متظاهران به دين اسلامند كه در حقّ امير المؤمنين و امامان از ذرّيّهى او قايل به الوهيت و نبوت شدند . آنان گمراه و كافرند ، امير المؤمنين به قتل آنان دستور داده است ، و ديگر ائمهى اهل البيت عليه السّلام نيز آنان را كافر و خارج از دين دانستهاند . « 1 »
عبد القاهر بغدادى باب چهارم از كتاب « الفرق بين الفرق » را به ذكر فرقههايى اختصاص داده است كه منسوب به اسلامند ، ولى حقيقتا از امت اسلامى به شمار نمىروند ، سپس گفته است : « فرقههايى كه به حسب ظاهر منسوب به اسلامند ، ولى در واقع از امت اسلامى محسوب نمىشوند بيست فرقهاند ، سپس نام آنان را كه همان فرقههاى غلاتند برده است . « 2 »
اسفراينى نيز در كتاب « التبصير في الدين » فرقههاى غلات را در بابى جداگانه
هامش
( 1 ) . تصحيح الاعتقاد ، ص 109 .
( 2 ) . الفرق بين الفرق ، 230 - 233 .