رَبَّنا ما خَلَقْتَ هذا باطِلًا سُبْحانَكَ فَقِنا عَذابَ النَّارِ
. « 1 »
قرآن كريم ، علاوه بر اينكه خردمندان و متفكران در نظام آفرينش را مىستايد ، كسانى را كه خرد و عقل خويش را در جهت شناخت حقايق و اسرار هستى ، كه سرانجام انسان را به خداشناسى رهنمون مىگردد ، به كار نمىبرند ، نكوهش نموده است . چنانكه مىفرمايد :
إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِنْدَ اللَّهِ الصُّمُّ الْبُكْمُ الَّذِينَ لا يَعْقِلُونَ
« 2 » .
وَ يَجْعَلُ الرِّجْسَ عَلَى الَّذِينَ لا يَعْقِلُونَ
« 3 » .
گذشته از اين ، قرآن كريم ، خود در اثبات عقايد دينى از برهان و استدلال عقلى بهره گرفته است . در مورد توحيد چنين استدلال كرده است .
لَوْ كانَ فِيهِما آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتا
« 4 » .
بر اثبات معاد برهان ذيل را اقامه كرده است :
أَ فَحَسِبْتُمْ أَنَّما خَلَقْناكُمْ عَبَثاً وَ أَنَّكُمْ إِلَيْنا لا تُرْجَعُونَ
« 5 » .
و بر لزوم پيروى از رهبران معصوم الهى چنين استدلال كرده است .
أَ فَمَنْ يَهْدِي إِلَى الْحَقِّ أَحَقُّ أَنْ يُتَّبَعَ أَمَّنْ لا يَهِدِّي إِلَّا أَنْ يُهْدى فَما لَكُمْ كَيْفَ
هامش
( 1 ) . آل عمران / 190 - 191 .
( 2 ) . انفال / 22 .
( 3 ) . يونس / 100 .
( 4 ) . انبياء / 22 .
( 5 ) . مؤمنون / 115 .