- 4 - نمونهاى از نقاشى سياهقلم ناصر الدين شاه در كتابخانهء موزهء بريتانيا - لندن
نوشتهء دكتر غلامحسين يوسفى - مجلهء يغما - سال 17 ( 1343 ) - شمارهء 7 ( تصوير شمارهء 29 )
در ميان نسخههاى خطى فارسى كتابخانهء موزهء بريتانيا مجموعهاى از نامههاى ناصر الدين شاه قاجار موجودست كه در فهرست دستى كتابخانه به شمارهء
Or . ll 665
ثبت شده است .
گردآورندهء اين مجموعه ميرزا عبد الوهاب خان نورى ، نظام الملك ، نوادهء ميرزا آقا خان نورى صدراعظم ناصر الدين شاه در سالهاى 1268 تا 1275 ه . - 1851 تا 1858 م . و پسر ميرزا كاظم خان نظام الملك است كه شخص اخير نيز بارها به وزارت رسيده . بيشتر اوراق اين مجموعه نامههايى است كه بتوسط ناصر الدين شاه به اين دو وزير نوشته شده و يا از طرف آنان به شاه عرض شده است . در صفحهء اول مجموعهء منظور چنين نوشته است :
« بيست و شش ورق دستخط جهان مطاع بندگان اعليحضرت قدر قدرت اقدس همايون شاهنشاه جم جاه عالمپناه ناصر الدين شاه روحنا فداه است كه به مرحوم مغفور ميرزا آقا خان صدراعظم نورى طاب الله ثراه جد اين بندهء درگاه جهانپناه مرقوم فرمودهاند . چون مايهء شرف و مباهات خانواده و اسباب عبرت ناظرين است در اين كتابچه جمعآورى نموده همه را در اوراق چسبانيده است كه ضايع نشود و افتخارات اسلاف را اخلاف بسبب صدق و امانت تجديد نمايند » . در زير صفحه اين امضاء به نظر مىرسد : « و انا العبد عبد الوهاب نورى المقلب به نظام الملك » .
اين قسمت ( از ورق 1 تا ورق 25 ) در حقيقت بخش اول اين مجموعه و شامل نامههايى است كه شاه به خط خود به ميرزا آقا خان صدراعظم نوشته و اگرچه بيشتر آنها تاريخ ندارد غالبا مربوط به سالهاى 1270 تا 1275 ه . - 1853 تا 1858 م .
است . نامههاى مزبور براى بررسى روابط انگليس و ايران در اين ايام خاصه در باب موضوع هرات و ديگر مسائل درخور ملاحظه است كه اگر فرصتى دست دهد بمرور از آنها ياد خواهد شد .
ازين قسمت كه بگذريم نامههايى قرار دارد كه خطاب به نظام الملك ، پدر گرد - آورندهء مجموعه ، نوشته شده و يادداشت وى در صفحهء 28 ب نيز ازين قرار است :
« دستخطهاى سركار بندگان اعليحضرت قدر قدرت اقدس همايون شاهنشاه عالم - پناه ناصر الدين شاه است كه به مرحوم مغفور ميرزا كاظم خان نظام الملك طاب الله ثراه