جميعا شرف صدور يافت كه از آن تاريخ ماجراى هرمقصر و تفصيل ثبوت تقصير او را شرعا و عرفا به خاكپاى مبارك معروض دارند و هرحكمى كه از پايهء سرير اعلى در خصوص هرمقصر صادر مىشود مجرى سازند لاغير .
صورت فرمانى را كه در ايجاد اين قانون عادلانه مخصوصا بر عهدهء حضرت مستطاب اقدس و الا مظفر الدين ميرزا وليعهد حكمران مملكت آذربايجان صادر گرديده است نگارنده در بعضى از تواريخ اين دولت نقل نموده .
ايجاد قاعدهء هيئت وزراء
كه در ممالك فرنگ آن را « كابينه » مىنامند به تلقين مرحوم حاج ميرزا حسين خان قزوينى صدر اعظم سنهء 1289 سال 26 قمرى از جلوس همايون ، و اين هيئت در ايران به عنوان دربار اعظم اصطلاح گرديد .
ايجاد رسم سوگند و سپردن قسمنامه
كه ما بين دولتهاى منتظمه در حق متصديان مهام معظمه مقرر است و تشريع اين رسم نخست در سال 1295 هجرى مطابق سال سى و دويم قمرى از جلوس همايون در حق وزراء مسئول به ظهور رسيد ، و صورت آن قسمنامه از قرارى كه مؤلف در كتاب « مآثر السلطان » آورده بدين عبارت است :
« خداوند خالق منتقم را به صدق خود شاهد خواسته به تاج و تخت همايون و حق نعمت اين دولت روزافزون قسم ياد مىكنم كه قصد و همت و غرض و خيال خود را به خيرخواهى شاهنشاه و صلاح دولت و مملكت و آسايش و امنيت رعيت منحصر كرده جز اين خيالى به خاطر خود راه ندهم . از طمع و غرض شخصى كلية پرهيز نمايم و اگر غير از اين عهد و شرط از من صادر شود در پيش خدا و خلق شرمسار و در حضور شاهنشاه معاقب و مؤاخذ باشم . »
استعمال « شوكولات » « 1 »
كه اصل مادهء آن خستوى « كاكااو » است كه نوعى از ميوهجات ينگى دنياى مركزى مىباشد و به قهوه شباهت تام دارد .
ورود عمل « كونسرو » « 2 »
به نظارتخانهء مباركه و آن عبارت است از حفظ فواكه و بقول و خضراوات و امثالها به تخليهء محفظهاى از هوا ، و اين صنعت شگفت در عهد خوانسالارى جناب مهديقلى خان قاجار مجد الدوله به دار النظارهء دولتى ورود نمود .
استعمال زغالسنگ استعمال « كوك » « 3 »
كه همان زغال معدنى است بدون دهنيت و كراهت رايحه .
هامش
( 1 ) -chocolat( 2 ) -conserve( 3 ) -coke