بيشتر مورد توجه روميها بوده و آن را بتيك « 1 » مىگفتند و پس از تسلط اعراب مسلمان ، آندالوزى ناميده شد و تنها اسامى سحرآميز سويل « 2 » ، گرناد « 3 » و كردو « 4 » ( يا كردوبا ) - شهرهاى بزرگ ايالت آندالوزى - ثروت بىپايان و شكوه و جلال افسانههاى مشرق زمين را در نظر شنونده مجسم مىسازد . در مقابل آندالوزى ، ايالت استرامادور « 5 » است كه در شمال آندالوزى ميان حوزهء كاستيل ( قشتاله ) و كشور پرتغال واقع است و دشتهاى نيمه كويرى و خشك و كم آب دارد . اما برعكس ، شهرهاى ساحلى منظرهء دلنواز و زيبايى دارند . از اين بنادر ، مردم اسپانيا به نقاط مختلف و دوردست دنيا سفر مىكنند . از جملهء اين بنادر ، بايد از بارسلن « 6 » ( برسلونه ) ، والانس ، پالما « 7 » در جزيرهء ماژروك « 8 » ، قادس ، سانتاندر « 9 » و بيلبائو « 10 » نام برد . « 11 »
اندلس اسلامى با مساحتى حدود 570 / 87 كيلومتر مربع در جنوب شبه جزيرهء ايبرى در كنار درياى مديترانه قرار دارد و از شمال به ايالت كاتالونيا ( قطلونيه قديم ) ، از جنوب به درياى مديترانه و تنگه جبل الطارق ، از مشرق به درياى مديترانه و از مغرب به قشتاله ( گاليسى ) و پرتغال محدود است . كوههاى سيرانوادا و سيّرامورنا با جهت شرقى - غربى در اين منطقه كشيده شده و رود گواد الكوير در اين منطقه جارى است . آب و هواى اندلس اسلامى گرم و قسمتى از آن حاصلخيز و محصولاتش غلات و ميوه و زيتون است .
پرورش گاو و اسب در اين منطقه معمول و منابع معدنى آن مس ، آهن ، روى و سرب است كه از قديم مورد استفاده بوده است . « 12 » اصطلاحات جغرافيايى اندلس و جزيرة الاندلس در عالم اسلام تا اواخر قرون وسطى به تمام شبه جزيرهء ايبرى ، يعنى اسپانيا و پرتغال حاليه ، اطلاق مىشده است . نويسندگان عرب نام اندلس را بر اسپانياى تحت حكومت اسلامى قطع نظر از وسعت آن . . . اطلاق مىكردند . « 13 » سرزمين اسپانيا از قديم الايام مسكون بوده است . باستانشناسان در پارهاى از قسمتهاى شبه جزيرهء ايبرى ، بقاياى
هامش
( 1 ) .Betique( 2 ) .Seville( 3 ) .Grenade( 4 ) .Cordoue( 5 ) .Estramadure( 6 ) .Barcelone( 7 ) .Palma( 8 ) .Majorque( 9 ) .Santander( 10 ) .Bilbao( 11 ) . تاريخ اسپانيا ؛ ص 13 - 14 .
( 12 ) . دايرة المعارف فارسى ؛ ج 1 ، ص 266 .
( 13 ) . همانجا .