فضل بن على عليه السلام
فضل فرزند امام على عليه السلام ، در منابع كهن نام و نشانى ندارد ، ولى برخى همچون ملاحسين واعظ كاشفى ، وى را جزو شهيدان قلمداد كرده دربارهء چگونگى و كيفيت شهادت وى چنين نوشتهاند :
هنگامى كه هاشم بن عتبة بن ابىوقاص ، سمعان را كشت ، برادر وى با هزارتن وارد ميدان جنگ شد . امام حسين عليه السلام فضل و نه تن ديگر را به يارى هاشم فرستاد . ولى دشمن مانع پيوستن فضل و يارانش به هاشم شد و ياران فضل را به شهادت رساند . سرانجام فضل كه بر اثر اصابت تير به اسبش پياده مىجنگيد ، پس از مبارزهاى سخت به درجه رفيع شهادت نايل آمد . « 1 »
فيروزان
فيروزان يا پيروزان « 2 » يا فروزان « 3 » ، در منابع كهن و كتابهاى رجال نام و نشانى ندارد ؛ ولى به پندار برخى در روزگار خليفهء دوم و در جنگ با ايران ، مسلمانان او را به اسارت گرفته با خود به مدينه بردند ، « 4 » او اسلام آورد و به غلامى امام حسن عليه السلام « 5 » و سپس فرزندش عبداللَّه درآمد . فيروزان همراه كاروان حسينى از مدينه به كربلا آمد و هنگامى كه در روز عاشورا نوبت جنگ به عبداللَّه رسيد ، وى و سه تن ديگر به كمك او شتافتند ؛ و فيروزان 150 تن « 6 » از نيروهاى دشمن را به قتل رساند . آنگاه عبداللَّه به يارىاش آمد و او را بر ترك خويش نشاند و فيروزان در همان حال جان باخت . « 7 »
هامش
( 1 ) . روضة الشهدا ، ص 303 ، كتابفروشى اسلامية ؛ رياض الشهادة ، ج 2 ، ص 143 ؛ عشرهء كامله ، ص 424 و 461 ؛ ياران پايدار ، ص 140 .
( 2 ) . روضة الشهدا ، ص 317 ، كتابفروشى اسلامية .
( 3 ) . وسيلة الدارين ، ص 180 .
( 4 ) . همان .
( 5 ) . عشرهء كامله ، ص 426 .
( 6 ) . رياض الشهادة ، ج 2 ، ص 161 ، 162 .
( 7 ) . روضة الشهدا ، ص 317 ، كتابفرشى اسلامية ؛ رياض الشهادة ، همان جا ؛ عشرهء كامله ، ص 426 ؛ وسيلة الدارين ،