حجرههايى داشت از چوبِ خرما و اين چوبها گِلاندود شده بود و پنجتاى آن از چوب خرما و گِل كارى شده كه حجره نداشت و با پردهء پشمين پوشانده مىشد ، كه آن را اندازه گرفتم . سه ذراع در يك ذراع بود .
بخارى در « ادبالمفرد » از داود بن قيس روايت كرده كه گفت : « ديدم كه اين حجرهها از چوب خرما بود و از بيرون با پارچهء پشمين پوشش داده شده بود و به گمانم اندازهء عرض هر حجره ، از در همان حجره تا درِ حجرهء ديگر شش يا هفت ذراع بود .
حدس مىزنم داخل اتاق ده ذِراع و ارتفاع آن هفت يا هشت ذراع بود . « 1 »
« حسن بصرى » كه تربيت شدهء دامان امّ سلمه است ؛ دربارهء حجرهها مىگويد :
« من داخل خانههاى رسول خدا صلى الله عليه و آله مىشدم ، نوجوانى بودم ، دستم به سقف خانه مىرسيد . هر خانه حجرهاى داشت كه درِ آن از چوب عرعر بود ! » « 2 »
همهء حجرهها در اطراف مسجد بودند ؛ از زاويهء ركن جنوب شرقى و از شرق و شمال تا زاويهء شمال غربى كه نزد باب الرحمه واقع شده است .
خانهء حفصه در محلّ پنجرههايى كه هماكنون محلّ توقف زائران است ، بوده و از شمال به كوچهاى كه حجرهاى آن را از حجرهء عايشه جدا مىساخت ، ختم مىشد . بالاى هر حجره دريچهاى كوچك بود كه از آنجا با يكديگر صحبت مىكردند .
خلاصه ، آنچه از اين روايات استفاده مىشود اين است كه مساحت هر حجره بيش از پنج متر مربع نبوده و ارتفاع آن كمى از دو متر بيشتر بوده است .
محمّدبن عمر از عبداللَّه بن يزيد هزلى روايت كرده كه گفت :
« هنگامى كه عمربن عبدالعزيز به فرمان وليدبن عبدالملك خانهء همسران پيامبر را خراب كرد ، ديدم كه از خشت ساخته شده است و حجرههايى داشت از چوب خرما كه گِل اندود شده بود . با حجرههايش كه ما بين خانهء عايشه و در مجاورِ باب النبى قرار داشت نُه خانه بود .
تا آنجا كه مىگويد : خانه و حجرهء امّسلمه را ديدم كه از خشت ساخته شده بود . از نوهء
هامش
( 1 ) - الدر المنثور ، ج 7 ، ص 554
( 2 ) - طبقات ابن سعد ، ج 1 ، ص 501