بعدها بازسازى كعبه در حدّ ترميم و تعمير ادامه يافت . تنها در زمان سلطان مراد چهارم ، كعبه دقيقا مانند همانچه كه از زمان حجاج باقى مانده بود ، بجز در قسمت حجر الأسود از اساس بازسازى گرديد . اين بازسازى نسبتا كامل در سال 1040 هجرى صورت گرفت . دليلش آن بود كه در سال 1039 در مكه سيل عظيمى راه افتاد كه به خرابى مهمى در بناى كعبه منجر شد . گزارش اين سيل و همچنين گزارش تجديد بناى ديوارهاى افتاده كعبه را ملازينالعابدين كاشانى از علماى برجستهء شيعه كه خود در اين بازسازى كارگرى مىكرده است ، در رساله كوچكى به نام « مُفَرّحَةُ الأنام فى تأسيس بيت اللَّه الحرام » نوشته است . « 1 »
او در آغاز رسالهء خود چنين نوشته است :
« روز چهارشنبه ، نوزدهم شعبان 1039 ، سيل عظيمىداخل مسجد الحرام شد و آب به درونكعبه شريفه درآمد ، به قدر قامت فقير و يك شبر و دو انگشت . . . و خرابى بسيار درمكهء معظمه واقع شد و چهار صد و چهل و دو نفر در سيل هلاك شدند ؛ از آن جمله معلمى با سى طفل در مسجدالحرام بوده وسيل ازابواب مسجد داخل مىشده ، نتوانستند كه بيرون آيند و كسى نيز نتوانست به ايشان رسيد و آب از سر ايشان گذشت . . . »
وى سپس شرحى مبسوط از چگونگى مسجد الحرام و تجديد بناى ديوار كعبه و نقش خود و شخصى به نام حسين ابرقوهى در آن بيان كرده است .
درواقع ، قرار گرفتن كعبه در امتداد وادى ابراهيم ، سبب مىشد تا سيل به آن آسيب رساند . در اصل ، مسير سيل - يا به عبارتى مسيل - همان طريق ( راه ) مسجد الحرام است كه آب را به سمت حرم سوق مىدهد . پيش از اين ، از زمان صدر اسلام ، در محل « مسجد الرايه » كه آن را « مسجد الردم الأعلى » مىناميدهاند ، سيلبند ساخته مىشد . با اين حال ، بيشتراوقات سيلبه سوى مسجدالحرام سرازير مىگشت و آن رامملو از آب مىكرد .
هامش
( 1 ) - اين رساله به كوشش مؤلف اين سطور در فصلنامهء « ميقات حج » سال دوم ، شمارهء پنجم چاپ شده است .