مسجد شجره در قرن هشتم دچار خرابى شد ، اما همچنان مورد استفاده بود . گويا در بناى اوليه ، شبستان و صحن داشته ، اما در قرون هشتم و نهم تنها ديوارى گرد آن بوده است . اين مسجد در دورهء عثمانى در سال 1058 قمرى ، به دست يكى از هنديان مسلمان بازسازى گرديد و منارهاى براى آن ساختند .
آخرين بازسازى مسجد در روزگار فهد صورت گرفت ، منطقهء بسيار وسيعى به مسجد و امكانات جانبى مانند پاركينگ اختصاص يافته است ، به طورى كه جمعاً مساحت آن نود هزار متر مربع مىشود . مساحت خود مسجد حدود 26000 متر مربع است . مسجد شجره ، يكى از زيباترين معمارىها را در ميان مساجد بازسازى شدهء مدينهء منوره دارد .
مسجد مُعرَّس
مسجد معرّس در نزديكى مسجد شجره قرار داشت . تعريس به خواب آخرِ شبِ مسافر در استراحتگاه گويند . از آنجا كه رسول خدا صلى الله عليه و آله در اين مسجد استراحت كرده و نماز صبح را خوانده است ، آن را به نام مسجد معرّس مىشناسند . در روايات اهلبيت عليهم السلام بيتوته در اين مسجد سفارش شده و حتى برخى از فقهاى شيعه لزوم توقف در اين مسجد را براى كسى كه از آنجا عبور مىكند ، فتوا دادهاند . در مصباح المتهجّد در شمار آداب زائر مدينه آمده است كه وقت رسيدن به معرّس پيامبر صلى الله عليه و آله ، شب باشد يا روز ، دو ركعت نماز بگزارد . « 1 »
بنا به برخى نقلها ، حضرت وقت خروج از مدينه از كنار شجره مىگذشت و در وقت ورود ، از راه مُعَرّس وارد مىشد . « 2 » به نظر مىرسد كه دو راه كنار هم بوده كه در كنار يكى شجره و در كنار ديگرى معرس بوده است .
هامش
( 1 ) . مصباح المتهجّد ، ص 709
( 2 ) . صحيح مسلم ، ج 2 ، ص 918 ، ش 1275 ؛ مسند احمد ج 2 ، ص 263 ، الحج و العمرة فى الكتاب و السنه ، ص 59