مكه و سمت راستش منا بود ، آن را رمى مىكرد . « 1 » بنابر روايات شيعه ، مستحب آن است كه فرد رمى كننده ، پشتش به مكه و رويش به طرف جمره باشد .
در سال 1376 ق . عبداللَّه بن دهيش ، رييس محاكم شرعى مكه ، فتوا به تخريب اين كوه داد ، مشروط بر آن كه از آن سوى رمى صورت نگيرد ؛ اما اكنون از هر طرف به جمرهء عقبه رمى مىشود .
در گذشته و تا زمان دولت عثمانى ، از شب عيد قربان و دو روز بعد ، جشن و سرور در منا برپا و همهجا چراغان مىشده است . يك زن شاعرهء اصفهانى كه در نيمهء نخست قرن دوازدهم هجرى به حج مشرف شده و سفرنامهء منظومى از سفر خويش فراهم آمده ، وقتى منا را در جشن و سرور ديده ، آن را اين گونه وصف كرده است :
كنون بشنو تو از وصف چراغان * كه كردندى فروزان آل عثمان
چنان جشنى دو شب اندر منا شد * كه زهره بهر رقاصى به پا شد
دو فرسخ شد چراغان كوه و صحرا * كه نتوان وصف او را كرد انشا
به هر سو تا كه كردى چشم كس كار * فروزان بُد چراغان چون گل نار
غلط گفتم غلط ، نورى نمايان * منا چون لالهزارى از چراغان
فروزان شد ز هر سو صد اشاره * قناديلش فزونتر از ستاره
ز بس سوى هوا موشك روان شد * چراغانِ دگر در آسمان شد
گل غران چو بر غريدن آمد * ز دهشت چرخ برگرديدن آمد
به گردش آمدى چون چرخك نار * ز گردش اوفتادى چرخ دوّار
بس آتش بازى از انواع و اقسام * كه كردندى فروزان مردم شام « 2 »
يكى از مسائل فقهى مورد بحث در منا ، آن بوده است كه آيا ساختمان در آنجا رواست يا خير . در اين باره ، اختلاف نظريههاى فراوانى وجود داشته است . پيش از دورهء
هامش
( 1 ) التاريخ القويم ، ج 6 ، ص 15
( 2 ) سفرنامهء منظوم حج ، ص 79