سه . اعمال دستى ( يداوى )
اين اعمال به كمك دست انجام مىشوند ؛ مانند جراحى ، مالش ( ماساژ ) ، دَلك ، فشار با انگشتان ( غمز ) ، داغ گذارى ( كَى ) ، فصد و حجامت . اين روشها همراه غذا درمانى و دارو درمانى به پزشك كمك مىكنند تا درمان بهينه انجام شود . در زير به برخى از اين روشها اشاره مىشود .
دلك ( مشت و مال ) : اين نوع درمان ، كه در طب سنتى ايران كاربرد و سابقه طولانى دارد ، به روشها و نامهاى گوناگون بهكار مىرفته است . كاهش رطوبتهاى بدن ، ضداسپاسم و تشنج اندامها و ايجاد لاغرى موضعى ازجمله موارد تجويز دلك ( مشت و مال ) بوده است . « 1 »
امروزه انواع روشهاى ماساژ در بيشتر مكاتب ، مكمل و در رشتههايى مانند فيزيوتراپى رواج دارد و كاربرد آن در افزايش سلامت روان و جسم اطفال زير شش ماه ، مهار عوارض روانى و رفتارى در بيمارى دمانس ، « 2 » كاهش دردهاى سرطانى ، افزايش سطح سلولهاى ايمنى ، و مشكلات ارتوپدى ، بهخصوص كمر درد به اثبات رسيده است . « 3 »
استفاده از زالو : « 4 » از ديرباز در طب سنتى ايران استفاده از زالو ، براى درمان رواج داشته و امروزه اين امر با استقبال محافل علمى روبهرو شده است ؛ مثلًا درمان قانقاريا ( گانگرن ) ، زخمهاى پوستى مزمن و دردهاى مفصلى از اين طريق امكانپذير است . « 5 »
به تازگى ، تحقيقات بسيار ، استفاده صحيح از زالو را تأييد و بر آن تأكيد كردهاند و سازمان غذا و داروى آمريكا (
FDA )
نيز كاربرد درمانى آن را تأييد كرده است . امروزه اثر درمانى زالو بر لوپوس اريتماتوى سيستميك ، « 6 » نجات بافت كنده شده به خصوص در جراحىهاى ترميمى گوش و انگشت ، استئوآرتريت « 7 » زانو ، آرتريت راكتيو ، « 8 » ديستروفى « 9 » و التهاب مزمن غدد بزاقى ،
هامش
( 1 ) . همو ، خلاصة الحكمه ، ص 863 - 861 .
( 2 ). Dementia .( 3 ). A . Underdown , Cochrane Databases Syst . Rev , 18 ( 4 ) : CD 005038 ; Viggo Hassen and others , Cochrane Databases Syst . Rev , 18 ( 4 ) : CD 004989 ; E . Calenda and others , Cure Pain Headache Rep . , 10 ( 4 ) , p . 70 - 274 ; M . M . Huth and others , Pediatr Nurs , 31 ( 4 ) , p . 328 - 332 ; T . Dryden and others , Orthup Nurs , 23 ( 5 ) , p . 327 - 332 .( 4 ). Hirudo medicinalis .( 5 ) . محمدحسين عقيلىخراسانى ، خلاصة الحكمه ، ص 1255 - 1251 .
( 6 ). Systemic lupus erythema tosos .( 7 ). Osteoarthritis .( 8 ). Reactive arthritis .( 9 ). Dystrophy .