علامهطباطبايى ( 1360 ش ) است . وى از جنبههاى گوناگون علمى ، فلسفى ، عقيدتى ، اجتماعى ، اخلاقى ، تاريخى ، فقهى ، اقتصادى و ادبى به تفسير آيات پرداخته و به همينرو مىتوان آن را مجموعهاى ارزشمند و وزين و دايرة المعارفى از علوم اسلامى دانست .
علامه اساس كار خود را بر قاعده « تفسير قرآن به قرآن » قرار داده و از اينسو به نقلاحاديث صحيح از پيامبرخدا ( ص ) ، صحابه و ائمه معصومين ( عليهم السلام ) نيز اهتمامى بسيار نشاندادهاست . « 1 »
تفسير نمونه نيز تأليف جمعى از فضلا و نويسندگان حوزه علميه قم زير نظر استاد ناصرمكارم شيرازى است كه با استفاده از ميراث غنى مفسران گذشته و با توجه به مقتضيات زمان و نيازها و انديشهها و پرسشهاى نسل حاضر ، با جامعيتى مطلوب فراهم آمده است . « 2 »
دو . علوم قرآنى
همراه با نگارش تفسير آيات قرآنى ، فن ديگرى به نام علوم قرآنى نيز بهوجود آمد كه دربرگيرنده مطالبى درباره كليت قرآن يا بعد خاصى از آن است .
كتابهايى در تاريخ قرآن نگارش شده كه مشتمل بر كيفيت نزول قرآن و تاريخ تدوين و گردآورى آن ، اختلافات قرائات ، شرح حال قراء ، نامهاى قرآن ، ناسخ و منسوخ و مطالبى از اين دست است . پارهاى از كتابهايى كه در تاريخ قرآن نوشته شده ، بدين قرار است : الاتقان فى علوم القرآن از سيوطى ، تاريخ قرآن از ابوعبدالله زنجانى ، تاريخ قرآن از دكتر محمود راميار و نيز همين عنوان اثر دكتر سيد محمدباقر حجتى ، قرآن در اسلام از علامه طباطبايى ، وجوه قرآن از جنيش تفليسى ، مرآة الأنوار از ابوالحسن الشريف و نيز البرهان فى علوم القرآن از بدرالدين زركشى .
همچنين در برخى زمينههاى قرآن كتابهاى ديگرى نيز نگاشته شده است :
يك . آيات فقهى قرآن : آياتالاحكام از جصاص ، آياتالاحكام از اردبيلى و كنزالعرفان ازفاضل مقداد .
هامش
( 1 ) . بهاءالدين خرمشاهى ، قرآن پژوهى ، ص 256 .
( 2 ) . به نقل از : يعقوب جعفرى ، مسلمانان در بستر تاريخ ، ص 215 - 213 .