امامت در اسلام پيشينهاى به درازاى تاريخ اسلام دارد . بر اساس ، آموزههاى دين اسلام و قرآنكريم ، امامت از مقام رفيع نبوت جدا نبوده و پيامبران افزون بر دارا بودن مقام نبوت ، مقام و مسئوليت امامت نيز داشتهاند . امامت به معناى زعامت و رهبرى جامعه ، از شئون پيامبر اسلام نيز هست . شهيد مطهرى در اين باره مىنويسد :
منصب سومى كه پيغمبراكرم رسماً داشت و هم به او تفويض شده بود - به نص قرآن - و هم عملًا عهدهدار آن بود ، همين رياست عامه است . او رئيس و رهبر اجتماع مسلمين بود و به تعبير ديگر سائس مسلمين بود ؛ مدير اجتماع مسلمين بود . گفتهاند آيه « اطيعواالله و اطيعوا الرسول و اولى الامر منكم » ناظر به اين جهت است كه او رئيس و رهبر اجتماع شماست . « 1 »
زمينهسازى پيامبر براى تحقق انديشه امامت
در انديشه اسلامى ، امامت ، مسئله جانشينى پيامبر در امر دين است . از اين رو ، پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله از ابتداى رسالت خويش در موقعيتهاى مناسب به طرح انديشه امامت و معرفى مصداق آن مىپرداخت ؛ چنانكه به كرّات از راويان و مورخان حكايت شده و در متون اهلسنت و شيعه نيز به وفور رواياتى مستند از اين قضايا نقل گرديده است كه در اين فصل به مواردى از آن مىپردازيم .
الف ) حديث يوم الأنذار
سه سال آغازين دعوت رسول خدا صلى الله عليه و آله به صورت ارتباطهاى خصوصى با افرادى بود كه
هامش
( 1 ) . مرتضى مطهرى ، امامت و رهبرى ، ص 48 .