( 3568 ) 3 - عليّ بن إبراهيم ، عن أبيه ، عن ابن أبي عمير ، عن عليّ بن الزيات ، عن زرارة أنّه قال : و اللّه ما رأيت مثل أبي جعفر عليه السّلام قطّ و ذلك أنّي سألته فقلت : أصلحك اللّه ما يؤكل من الطير ؟ فقال : كل ما دفّ . و لا تأكل ما صفّ . قلت : البيض في الآجام ؟ فقال : ما استوى طرفاه فلا تأكله و ما اختلف طرفاه فكل . قلت : فطير الماء ؟ قال : ما كانت له قانصة فكل و ما لم تكن له قانصة فلا تأكل .
شرح
* ( 3568 ) * 3 - به خدا سوگند كه من فقيهى همانند ابو جعفر باقر ( ع ) نديدم . به آن سرور گفتم : خداوند ، كار شما را به اصلاح آورد . پرندگان حلالگوشت را چگونه بشناسيم ؟ ابو جعفر گفت : هر مرغى كه در آسمان بالها را به پهلو مىزند و حركت مىكند ، از گوشت آن تناول كن و هر مرغى كه در آسمان بالها را صاف و راست نگه مىدارد و حركت مىكند ، از گوشت آن تناول مكن . من گفتم : تخم پرندگان را در نيزارها مىيابيم ، حلال و حرام آن را چگونه بشناسيم ؟ ابو جعفر گفت : هر تخمى كه دو جانب آن برابر و يكسان باشد تناول مكن و هر تخمى كه دو جانب آن برابر و يكسان نباشد تناول كن . من گفتم : پرندگان دريائى چه حكمى دارند ؟ ابو جعفر گفت : هر مرغى كه سنگدان دارد تناول كن و هر مرغى كه سنگدان ندارد تناول مكن .
توجه : چينهدان و سنگدان از مختصات پرندگان دانهخوار است و هر مرغى كه دانهخوار باشد و از مردار و خون تغذيه نكند حلال خواهد بود .
مسئلهء پرواز ، براى صيادان مطرح شده است ، نه بهخاطر شناخت فقهى ، و گرنه مسئلهء مرغان دريائى مطرح نمىشد كه گاهى بال مىزنند و گاهى بال نمىزنند . يعنى صيادان بايد مراقب پرواز مرغها باشند : اگر تند و سريع بال مىزند ، مىتوانند او را هدف قرار بدهند ، و اگر بال نمىزند ، بيهوده او را هدف قرار ندهند كه صيد آن بىثمر خواهد بود . در برابر اين دو دسته مرغان خانگى قرار گرفتهاند كه قدرت پرواز ندارند ، مانند بوقلمون .