يقول هذا ، فيقولون : إنّما هذا الفرار ، لو جاء رجل بدينار لم يعط ألف درهم ، ولو جاء بألف درهم لم يعط ألف دينار . وكان يقول لهم : نعم الشيء الفرار من الحرام إلى الحلال .
عليّ بن إبراهيم . عن أبيه ؛ ومحمّد بن إسماعيل ، عن الفضل بن شاذان ، عن صفوان بن يحيى وابن أبي عمير ، عن عبد الرّحمن بن الحجّاج مثله .
شرح
براي آن است كه از ربا فرار كنند : اگر كسى يك دينار طلا به بازار بياورد ، كسى به أو هزار درهم نخواهد داد واگر با هزار درهم وارد بازار شود ، كسى به أو هزار دينار طلا نخواهد داد . وپدرم أبو جعفر به آنان مىگفت :
چه خوب است كه انسان از حرام خدا به دامن حلال خدا بگريزد .
شرح : از صدر اسلام تا زمان أبو جعفر امام باقر - عليه السلام - در خطّهء شرق ، فقط درهم إيراني ودينار رومى متداول بود . اين درهم ودينار ، هردو با وزن يك مثقال وبا عيار مشخص ويكنواخت ضرب مىشد ودر همهجا بهطور يكسان رواج داشت ولذا تبديل درهم به درهم وتبديل دينار به دينار ، شبههء ربا ايجاد نمىكرد . از عهد أبو جعفر باقر يعنى دوران خلافت عبد الملك كه ضرب سكههاى اسلامى متداول گشت ، در هرشهر وديارى يك نوع سكهء نقره ضرب شد كه از حيث عيار وحتى از حيث وزن ، نابرابر بودند ، در نتيجة ، تبديل درهم به درهم دچار اشكال شرعي شد وبازار اسلامى را به ربا كشانيد زيرا تشخيص عيار خالص ممكن نبود وكسى نمىدانست كه ده سكهء شامي با يازده سكهء كوفي برابر ومعادل مىشود يا با دوازده سكهء كوفي ؟ از اينرو امام أبو جعفر باقر فرمود تا در معاملات سكههاى نقره ، آنجا كه احتمال نقصان مىرود ، قدرى طلا ضميمه كنند تا جنس طلا با ما زاد جنس نقره مقابل شود وشبههء ربا را مرتفع سازد .
توضيحات بيشتر اين مسئله را در رسالهء ربا از همين مترجم مطالعه كنيد .