اعجاز حسن بدايونى
. رك : محمّد اعجاز حسن
اعجاز حسين ، مير 1270 ه ق / 1853 م 1321 ه ق / 1903 م
مولانا سيد اعجاز حسين نقوى فرزند مولانا سيد محمّد « 1 » معروف به آقا ميرزا در سال 1270 ه ق / 1853 م در لكنهو به دنيا آمد . پدرش در منزل فردى ثروتمند كار مىكرد و فرزندان او را تعليم مىداد . او تنها فرزند پدرش بود . مولانا اعجاز حسين هنوز دوران كودكى را مىگذرانيد كه جنگ آزادى سال 1857 م شروع شد . در اين جنگ پدرش سيد محمد نيز شركت كرد اما براثر بمباران محلهء باروتخانه به دست انگليسيها ، خاندان و خانمان او از بين رفتند ، پدرش نيز تحت شكنجه قرار گرفت و بين او و خانوادهاش جدايى افتاد و مفقود شد . بعد از مدتى در محلهء دروازه توپ ، باقيماندهء افراد خانواده يعنى همسر و فرزند خردسال خود را ديد ، وى پس از مدتى به اختلال حواس دچار شد و هوش و حواس خود را از دست داد و در همين حال مدتى زنده بود و سپس درگذشت .
اعجاز حسين در دورانى پرآشوب به تحصيل علم پرداخت و ضمن تدريس ، ازدواج كرد .
على خورشيد ، فرزند بزرگش را با تعليمات عاليهء دينى آراسته كرد اما او در سنين جوانى با داشتن دو پسر از دنيا رفت . اين صدمهء جبرانناپذير بر ناراحتيهاى گذشتهء او افزود و باعث شد كه عزلت اختيار كند و سرانجام در پنجاه و يكسالگى در سال 1321 ه ق برابر با 1903 م دار فانى را وداع گفت .
هامش
( 1 ) - بنا بر قول خانوادهء من ، مولانا سيد محمد ، عالم ، فاضل ، مقدس و شاعر نيز بود . در زمان جوانى ديوان غزليات خود را در چاه انداخته بود و به اين ترتيب قصايد فارسى و اردوى او در زمان جنگ آزادى از بين رفت . در همان زمان در مناجاتى سروده بود : « از طرف اللّه على مشكلگشاست » . به سبب اين مناجات از خطرات بزرگ نجات پيدا كرده بود . اين مناجات در گذشته ورد زبان همهء مردم بود . گدا به خانهء ما مىآمد و اين مناجات را مىخواند .