شخص پرتكننده است نه حفركنندهى چاه . و همچنين است اگر او را از بلندى پرت كند و قبل از رسيدن او به زمين ، فرد ديگر ى او را براى مثال با شمشير بزند و او را دو نصف كند يا او را به دريا بيندازد و بعد از افتادن او در دريا و قبل از مردنش در صورتى كه زندهبودن كامل او باقى مانده باشد پس ديگرى او را به قتل برساند ، پس به درستى كه قاتل او همان زننده است نه پرتكننده .
مسأله 33 - اگر شخصى فردى را نگه دارد و ديگرى او را بكشد و شخص سومى نگهبان آنها باشد بر قاتل قصاص است نه بر شخصى كه فرد را نگاه داشته است ، ليكن نگهدارنده به حبس ابد مىافتد تا اينكه در حبس بميرد و ميلهى داغ و مانند آن به چشمان ديدهبان كشيده مىشود .
مسأله 34 - اگر فردى را بر قتل مجبور كند قصاص بر مباشر قتل است نه بر اكراهكننده ( مجبوركننده ) البته در صورتى كه مباشر بالغ عاقل باشد حتى اگر او را به قتل نرساند و تهديد كرده باشد و آمر به قتل ، به زندان ابد مىافتد تا بميرد . و اگر فرد اجبارشده ديوانه يا كودك غيرمميز باشد قصاص بر آمر اجباركننده است و اگر فردى به كودك مميزى امر كند تا شخصى را بكشد پس كودك مميز آن شخص را به قتل برساند بر هيچيك از آنها ( كودك مميز و آمر ) قصاص نيست و ديه بر عاقله كودك است و اگر كودك مميز را اجبار به قتل نمايد آيا بر فرد اجباركننده قصاص است يا حبس ابد ؟ نظر نزديكتر به احتياط نظر دومى ( زندان ابد ) است .
مسأله 35 - اگر فرد بالغ عاقلى به ديگرى بگويد : " مرا بكش و گرنه تو را مىكشم " براى وى قتل آن فرد مجاز نمىباشد و اين امر حرمت قتل را از بين نمىرود ليكن اگر بعد از آنكه از وى اطاعت نكرد به او حمله نمايد تا او را بكشد بر اين شخص كه به وى حمله شده به جهت دفاع جايز بلكه واجب است او را بكشد و چيزى بر او نيست . و اگر به محض وعده دادن او ، فرد را بكشد گناهكار است و آيا بر وى قصاص است ؟ در آن اشكال است اگرچه نظر بهتر و ارجحتر عدم قصاص است همانگونه كه عدم ديه نيز بعيد نيست .
مسأله 36 - اگر بگويد : « خودت را بكش » چنانچه فرد امر شده عاقل مميز باشد چيزى بر آمر نيست بلكه ظاهر آن است كه اگر او را بر كشتن خودش اكراه نمايد نيز چنين است . و احتمال دارد كه ( در صورت اكراه ) به زندان ابد بيفتد زيرا فرد را اكراه نموده است البته در جايى كه اكراه صدق كند مثل جايى كه بگويد : « خودت را بكش و گرنه به بدترين شكل كشتن تو را مىكشم . »
مسأله 37 - اكراه به كمتر از نفس صحيح است ، پس اگر به فردى بگويد : « دست اين فرد
مباحث حقوقى تحرير الوسيلة ( فارسى ) — صفحة 645
مساهمون: السيد الخميني
ص٦٤٥