مىگويند هر كس نشانى پسر گمشده مرا و يا حيوان فرارى مرا بدهد شيرينى به او مىدهم و معمولًا آن شيرينى را معين نمىكنند .
مسأله 7 - اين گفته كه جعاله بايد حتماً مربوط به كسى باشد كه عمل به او تعلق دارد ، صحيح نيست . بنابراين جايز است از مال خود جعلى قرار دهد براى هر كس كه لباسى براى زيد بدوزد و يا حيوان گمشدهى او را پيدا نمايد .
مسأله 8 - در صورتى كه جاعل ، جعلى را براى شخص معينى قرار دهد امّا ديگرى آن را انجام دهد شخصى كه معين شده به خاطر اينكه كار را انجام نداده مستحق اجرت نيست .
كسى كه كار را انجام داده نيز مستحق اجرت نيست چون جاعل جعلى را براى او قرار نداده است و انجام عمل را نيز از او نخواسته است . بنابراين عمل او مانند متبرع و داوطلبانه است . بله اگر در جعاله شرط مباشرت آن شخص شده باشد به طورى كه جعاله شامل اين فرض شود كه شخص عمل را مىتواند توسط ديگرى هم انجام دهد مانند اينكه اجير بگيرد و يا نايب قرار دهد و با او جعاله را منعقد نمايد و يا اينكه ديگرى كمك او نمايد در اين صورت مستحق جعل مقرر هست حتّى اگر وى به عنوان احسان و كمك يارى كار را انجام داده باشد .
مسأله 9 - اگر جاعل با عامل بر سر اينكه كارى انجام دهند جعاله نمايد و بعداً معلوم شود كه ديگرى آن را انجام داده است و يا بعد از جعاله آن را بدون چشمداشت انجام داده است ، عمل او نه جعل دارد نه اجرت .
مسأله 10 - عامل در صورتى مستحق جعل است كه قصد تبرع نداشته باشد هر چند كه به عنوان وفاى به جعاله كار را انجام نداده باشد . پس اين قيد در جعاله معتبر نيست كه عامل حتماً از التزام جاعل به جعاله خبر داشته باشد . بلكه اگر عمل به صورت خطايى حتّى اگر طفل مميز و صغير را انجام داده باشد علىالظاهر بنا بر آنچه كه گفته شد مستحق جعل هستند . بله اگر خود به گوش نشنيده باشد كه گفته شده هر كس حيوان گمشده را بيابد فلان مبلغ به او مىدهم و فقط به گفتهى مخبر اعتماد نمايد و حيوان را به صاحب آن باز گرداند و بعداً معلوم شود كه خبردهنده دروغ گفته است ، او مستحق جعل و اجرتى كه گفته شده نيست . بله اگر خبر دروغ باشد و باعث غرور او شده باشد بعيد نيست كه مخبر ضامن اجرتالمثل است .
مسأله 11 - در صورتى كه جاعل بگويد هر كس مرا راهنمايى نمايد كه گمشدهى خود را پيدا نمايم فلان مبلغ را به او مىدهم و كسى كه مال را يافته او را راهنمايى نمايد و بگويد كه در دست من است ، مستحق هيچ چيزى نيست امّا اگر بگويد هر كس مال را به من برگرداند فلان مبلغ به او مىدهم اگر بر گرداندن آن هزينه داشته باشد مانند اينكه
مباحث حقوقى تحرير الوسيلة ( فارسى ) — صفحة 127
مساهمون: السيد الخميني
ص١٢٧