(
Tarhan Eusbashi
) يكى از برادران آوان ، به سن پطرزبورگ آمد . در 21 اكتبر [ آن سال ] از ترخان در وزارت خارجه راجع به سپاهيان ارمنى بازجويى شد . وى در پاسخ توضيحاتى به شرح زير داد :
1 - لشگريان [ ارمنى ] در چهار ناحيه مستقر مىباشند ، و فرماندهان آنها عبارتند از : آوان اوزباشى ، خودوى ( ترخان ) ، آبراهام اهان ، باغى ، و آواك .
2 - در سقناخها 30 هزار سپاهى هستند و از سوداگر و كشاورز آنجا كس نيست .
3 - هر سرباز اسلحه از آن خويش دارد ، مخصوصا شمخال ( تفنگ ) ، طپانچه ، شمشير ، و خنجر كه همه در محل ساخته شده است .
4 - در سرتاسر ولايت گندم ، پنبه ، انگور و ساير انواع ميوهها به عمل مىآيد و ابريشم نيز بدست مىآورند . به علاوه كانهاى آهن ، مس ، قلع و نقره در آنجا وجود دارد ، باروت را در همانجا مىسازند ، ولى چون دستگاه توپ ريزى ندارند . توپ [ در آن لشگرها ] نيست .
5 - اسبان ولايت سخت خوبند . گوشت مورد احتياج از گاوان نر و ماده و گوسفند و ساير اغنام فراوان تهيه مىشود .
6 - وى [ ترخان ] و همراهانش براى درخواست كمك و ياورى به سن پطرزبورگ آمدهاند . تقاضاى آنها اين است كه لشگريان روسى با توپخانه و لباس به ولايت آنها فرستاده شوند تا آنان را در قبال تركان « 1 » يارى دهند . تا آن زمان ارمنيان بىدريافت هيچگونه كمكى در مقابل تركان ايستادگى كرده بودند ، و دليرانه با آنها جنگيده بودند و بسيارى از آنان را در موارد متعدد به قتل
هامش
( 1 ) - گويا مقصود از تركان در اينجا مسلمانان است ، اعم از ايرانى و تركان عثمانى ، چنان كه از اين پيش يكى دو بار مؤلف اين كلمه را در همين معنى به نحو عام به كار برده بود . ( م . م ) .