تعداد 10 ده زنجير و در طرفهاى شرق و غربى زنجيرههاى پراكندهاى وجود دارد كه در هيچ كدام از آنها قنديلى نيست .
شمار قنديلهاى مسجدالحرام و زنجيرههاى آن ، كه در حال حاضر وجود دارد ، از رقم ذكر شده از سوى ازرقى بسيار كمتر است ؛ زيرا او گفته است كه آنجا 465 قنديل وجود دارد !
دروازههاى مسجدالحرام
مسجدالحرام در حال حاضر تعداد نوزده دروازه دارد كه 38 لنگهء آن باز مىشود ؛ در طرف شرقى چهار در است :
درِ نخستين ، با سه لنگه موسوم به باب بنىشيبهكه بدان بابالسلام نيز مىگويند .
دومين در ، با دو لنگه معروف به باب الجنائز است ( چرا كه جنازهها غالبا از آن دروازه بيرون برده مىشود ) . ازرقى يادآور شده : همين دروازه است كه پيامبر صلى الله عليه و آله از منزل خود ( خانه خديجه بنت خويلد در كوچه عطارين ) از آن به مسجدالحرام رفت و آمد مىكرد . « 1 » همچنين يادآور شده است كه اين دروازه داراى يك لنگه بوده و نمىدانم كه چه هنگام دو لنگهاى شده است ، ولى بايد دانست كه اين كار در سال 579 انجام شده ، زيرا ابنجبير در گزارش سفرنامه خود كه در همين سال صورت گرفت ، آن را باز گفته است . « 2 » در سوم ، داراى سه لنگه است كه باب عباسبن عبدالمطلب نيز ناميده مىشود ؛ زيرا روبهروى خانهء او در « مسعى » است . ازرقى نيز به همين صورت آن را معرفى كرده است « 3 » و ابنالحاج در منسك خود آن را « باب الجنائز » خوانده است ؛ زيرا در بيان ويژگى سعى مىگويد : « آنگاه با پاى پياده از صفا پايين مىآيى تا در برابر پرچم سبز قرار گيرى كه اينجا
هامش
( 1 ) - اخبار مكه ، ج 2 ، ص 78
( 2 ) - رحلة ابنجبير ، ص 82
( 3 ) - اخبار مكه ، ج 2 ، ص 78