يادآور شده و گفته است كه اين امر پيش از آفرينش حضرت آدم عليه السلام بوده است و دليلش هم خبرى است كه از ( امام ) زينالعابدين [ عليه السلام ] روايت كرده و از گفتههاى ابنعباس نيز در تأييد بناى كعبه به وسيلهء ملائكه ، آورده است .
نووى نيز در « تهذيب الأسماء واللغات » « 1 » از بناى كعبه به وسيلهء ملائكه سخن گفته و آن را نخستين بناى كعبه بر شمرده است . ولى از بناى كعبه به وسيلهء آدم عليه السلام سخن به ميان نياورده است كه از وى شگفت است ؛ زيرا شهرت بناى كعبه به وسيلهء حضرت آدم ، اگر بيشتر از بناى ملائكه نباشد ، كمتر نيست . هرچند هيچ يك از دوخبر ، قطعى و مؤكد نيست ، ولى در صورت صحّت ، آنها را بايد تأسيس و بنا نهادنِ كعبه تلقّى كرد .
در مورد بناى كعبه به وسيلهء حضرت آدم عليه السلام در كتاب « دلائل النبوّهء » بيهقى خبرى منسوب به پيامبر صلى الله عليه و آله به دستمان رسيده كه از اين قرار است : ابوعبداللَّه حافظ ، از ابوجعفر محمد بن محمد بن عبداللَّه بغدادى ، از يحيىبن عثمان بن صالح ، از ابوصالح جهنى ، از ابنلهيعه ، از يزيد ، از ابىخير ، از عبداللَّه بن عمرو بن عاص نقل كرده كه گفت : رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود : خداوند جبرئيل را نزد آدم و حوّا فرستاد و به ايشان گفت : براى من خانهاى بسازيد . جبرئيل محدودهء خانه را براى آنها مشخص كرد و حضرت آدم شروع به حفارى نمود و حوّا خاكها را جابهجا مىكرد ، تا اينكه ( در حفارى ) به آب رسيد ، آنگاه از آن زير ندا آمد : كافى است اى آدم ، وقتى به فرمان الهى ساخته شد ، بايد به گرد آن طواف كنى . و به او گفته شد : تو نخستين انسانى و اين نخستين خانه است . آنگاه قرنها سپرى شد و به ( زمان ) حج حضرت نوح عليه السلام رسيد . پس از آن نيز قرنها گذشت و ( به زمانى رسيد كه ) حضرت ابراهيم عليه السلام پايههاى خانه را بالا برد . بيهقى مىافزايد : اين خبر مرفوع را تنها ابنلهيعه نقل كرده است .
ازرقى نيز از بناى كعبهء معظمه به وسيلهء حضرت آدم عليه السلام ياد كرده و در اين باره به دو خبرى كه از ابنعباس روايت كرده ، استناد نموده است . در يكى از آنها آمده است كه او
هامش
( 1 ) - تهذيب ، ج 2 ، ق 2 ، ص 124