سريّه چيست ؟
سريّه ( بر وزن لطيفه ) يعنى گروهى از لشكر كه آخرين تعدادشان به چهار صد نفر مىرسد ، كه پيامبر ( ص ) آنها را به سوى دشمن روانه مىكرد .
لغت شناس اسلامى « مطرزى » در كتاب المغرب مىگويد : واژهء « سرى » به معنى سير در شب است ، و واژهء « اسرى » نيز مثل آن است ، و واژهء سريّه كه جمع آن « سرايا » است نيز از ماده « سرى » گرفته شده است ، زيرا در اصل به معنى سير مخفيانه است .
سپس مىگويد : و روا است كه بگوئيم سريّه در اصل از استراء به معنى اختيار و انتخاب اخذ شده ، زيرا تشكيل دهندگان سريّه افراد انتخابى از يك لشكر مىباشند ، و در مورد حدود تعداد آن ، مطلب صريحى نيامده است ، و خلاصه آنچه بعضى گفتهاند اين است كه نه نفر و بيشتر از آن را سريّه مىگويند ، امّا سه نفر يا چهار نفر و امثال آن را « طليعه » ( گروه شناسائى ) مىنامند .
ابن حجر در كتاب ملتقات خود مىگويد : « سريّه » يعنى آنكه شب هنگام خارج مىشود ، ولى « ساريه » يعنى آنكه در روز خارج مىگردد ، و سريّه يعنى گروهى از يك لشگر ، كه از آن خارج شده و سپس به آن باز مىگردد ، و تعداد آن از صد نفر تا پانصد نفر است ، و به بيشتر از پانصد نفر را « منس » مىگويند ، و بيشتر از هشتصد نفر را « جيش » مىنامند ، و اگر از چهار هزار نفر بيشتر شدند حجفل » ( بر وزن جعفر ) ناميده مىشوند ، و « خميس » به معنى لشگر عظيم است ، و به گروه پراكنده كه براى جنگ فرستاده مىشوند « بعث » ( بعوث ) مىگويند ، و واژهء « كتيبه » به گروه بهم پيوسته جنگى ، اطلاق مىشود .
1 - غزوهء « ودّان » نخستين جنگ پيامبر ( ص )
اين جنگ به غزوهء « ابواء » معروف است ، ابواء قريهاى است از روستاهاى