مورد سوم
آيه 28 سوره فاطر / 35
« كَذلِكَ إِنَّما يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ »
است در اين مورد - كاف اسم به معنى « مثل » و در محل نصب صفت مصدر ( مختلف ) است و تقدير به اين صورت مىباشد :
« مختلف اختلافا مثل ذلك » يعنى مختلف است اختلافى مثل آن يعنى مثل اختلاف انواع و اقسام ميوهجات و كوهها . و وقف در « كذلك » ، وقف كافى است . زيرا قول خداى تعالى
« إِنَّما يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ »
جمله مستانفه بوده و محلى از اعراب ندارد .
مورد چهارم
آيه 28 سوره دخان / 44
« كَذلِكَ وَ أَوْرَثْناها قَوْماً آخَرِينَ »
كاف در اين آيه مىتواند دو اعراب داشته باشد :
اول : مىتواند در محل رفع باشد به اعتبار خبر مبتداى مقدر بودن ، يعنى الامر كذلك ماجرا چنين است ، « و زجاج » به اين اعراب نظر داده است .
دوم : مىتواند به لحاظ صفت مصدر محذوف بودن محلا منصوب و در تقدير چنين باشد : « اهلكناهم اهلاكا و انتقمنا منهم انتقاما كذلك » ايشان را به هلاكت رسانديم هلاك كردنى و از آنان انتقام گرفتيم انتقامى نظير اين يا تقدير چنين باشد : « كم تركوا تركا مثل ذلك الترك » ، چه قدر - اموال و عقار خود را ترك كردند ترك كردنى مثل همين ترك كردن . ابو البقاء تقدير آن را چنين دانسته است .