او ميگفت : « در تهران من يك كارخانه كاشىسازى را ديدم كه در آن اشيائى به طرز قديم ميسازند و بخارجيانى كه بايران وارد ميشوند ميفروشند .
صنعتگران پس از پختن اين كاشيها درزهائى در اطراف و ته آنها ايجاد مينمايند و بعد آنها را در يك بوته سنگى قرار ميدهند و دور آنها ماسه ميريزند و مدت چندينروز آنها را تحت فشار ميگذارند تا مينا در غالب جاها تركهاى نازكى پيدا كند . پس از اين عمل ظرف را پر از روغن ميكنند و مدت چند هفته در محلى ميگذارند و بعد آن را در خمير رقيقى از مردار سنك و سيليس و قليا و سفيدآب فروميبرند و يك بار ديگر آن را ميپزند .
من نميدانم چه عكس العملى از اين لعاب و روغن توليد مىشود كه ظرف در پارهاى از جاها داراى انعكاس فلزى ميگردد .
پس از اين عمل هم مجددا درزهائى در آن بوجود ميآورند و مدت چند هفته در روغن مخلوطى قرار ميدهند و بعد در شيرهء انگور تخمير شده ميگذارند تا به آنها رنگهاى گوناگونى بدهد و پس از انجام يافتن تمام اين اعمال ظرف را مدت يك ماه در روى كورهاى كه 60 تا 80 درجه حرارت داشته باشد در دود باقى ميگذارند تا به صورت مطوب درآيد . يهوديان و دلالان اين ظروفرا از صنعتگران خريده و برحسب بدى يا خوبى از 10 تا 100 فرانك بخارجيان ميفروشند .
ظروف سفالى معمولى را فقط لعاب مختصرى ميدهند تا خلل و فرج آنها مسدود گردد گاهى هم لعابرا فقط براى تزيين به كار مىبرند . مخصوصا كوزههاى قليانرا با لعابهاى رنگين زينت مينمايند . رنك اين لعابها غالبا سبز زنگارى يا آبى و يا زرد است گاهى ظرف را تا نيمه در يك نوع لعاب فروميبرند و بنيمه ديگر لعابى كه رنك ديگرى داشته باشد ميزنند تا ظرف داراى دو رنك باشد .
در تهران كوزه قليانهائى درست ميكنند كه فقط داراى يكرنك است و بعد با قلمهاى موئى با رنكهاى ديگرى بدنه آنها را تزيين مينمايند .
در ميبد كه در 40 كيلومترى شمال شهر يزد واقع شده خمرههاى بسيار بزرگى
سفرنامه از خراسان تا بختيارى ( فارسى ) — صفحة 944
مساهمون: هانرى رونه دالمانى
ص٩٤٤