آفتابههائى كه در يكقرن پيش در ايران ساخته شدهاند شكل آراسته و مطلوبى دارند ، سرپوش آنها مخروطى شكل است و منتهى بگنبد كوچكى مىشود و لولهء بلندى دارند كه بموازات دسته قرار گرفته و از مصرف آب زياد جلوگيرى مىكند . ظروف سفالى لعابدارى هم به همين شكل ميسازند كه آنها را گلابدان يا گلابپاش مىگويند .
در خراسان آفتابهء مخصوصى ساخته مىشود كه بدنهء آن داراى خطوط منحنى است و لولهء آن در پهلوى دهانه قرار گرفته و دسته آن هم در بالاى دهانه جاى دارد و ميتوان به سهولت آنرا حملونقل كرد . پايهء اين ظرف مدور و مجوف است و ميتوان آفتابهاى كه داراى آتشدان است ، كار سمرقند متعلق بقرن 19 ( كلكسيون مؤلف )
آن را روى آتش گذاشت و آب را به جوش آورد . زوار هميشه از اين ظروف با خود دارند و در مواقع لازم آب جوشيده براى خود فراهم ميكنند . آفتابههاى برنجى حكاكى شدهاى هم در خراسان ميسازند كه چندان ظرافتى ندارند . بعضى قهوهجوش هاى قديمى هم ديده مىشود كه از حيث شكل جالب توجه هستند ، يكى از آنها داراى چهار مدال بلور است كه در شكم آن جاى گرفتهاند ، در زير اين مدالهاى بلورين هم نقوشى در زمينهء طلائىرنك ترسيم شده است ، دهانه آن داراى چهار زاويه
سفرنامه از خراسان تا بختيارى ( فارسى ) — صفحة 346
مساهمون: هانرى رونه دالمانى
ص٣٤٦