در عظمت و زيبائى با ابنيهء قديم رقابت ميكردند . در همين زمان بود كه سبك معمارى ايران با سبك عرب اختلاط پيدا كرد و نهضت صنعتى بزرگى پديدار گرديد كه دامنهء آن در خاور تا هندوستان و در باختر تا كشور اسپانيا كشيده شد اما كانون اين سبك نو هميشه در ايران بود و تنها ايرانيان مالك و حافظ اسرار و رموز آن بودند و استادان ايرانى در دنيا شهرتى پيدا كردند .
پادشاه معروف اسپانيا عبد الرحمن اول كه ملقب بعادل شده بود ساختمان قصر و مسجد بزرك قرطبه را بمعماران ماهر ايرانى محول نمود و آنها هم اين عمارات با شكوه را در نهايت زيبائى ساختند .
بطوريكه در پيش اشاره كرديم مملكت بيزانس هم بنوبهء خود در قرن چهارم از سبك معمارى ايرانى بىبهره نماند و 400 سال بعد پادشاه آنجا « كنستانتين » يكى از معماران ايرانى موسوم به مترودور
( Metrodore )
را احضار كرد و ساختمان سردر مسجد قديمى اردبيل