مثال
شخصى اقرار مىكند كه زيد از وى اكثر المالينى را طلبكار است كه آن دو مال داراى ايندو خصوصيّت باشند :
1 - مجموع آن دو بيست « 20 » بشود .
2 - حاصل ضرب آن دو نود و شش « 96 » باشد .
حال مقرّبه را معيّن كنيد كدام عدد است ؟
حلّ
ابتداء يكى از آن دو مال مجهول را ده و شيئ « شيئ + 10 » فرض مىكنيم و ديگرى را ده منهاى شيئ « شيئ - 10 » سپس در هم ضرب مىنمائيم حاصل صد منهاى مال « مال - 100 » مىگردد بعد يك معادله جبرى به اين شكل تشكيل مىدهيم :
96 - مال - 100
سپس آن را جبر مىنمائيم يعنى به صد منهاى مال يكمال اضافه كرده صد مىشود و به همين مقدار به نود و شش اضافه مىكنيم و معادله به اين شكل « مال + 96 - 100 » درمىآيد .
و بعد از مقابله « 96 » با « 100 » و اسقاط آن معادله مبدّل به اين شكل « مال - 4 » مىگردد .
سپس عدد « 4 » را بر عدد مال كه واحد باشد تقسيم مىكنيم حاصل همان « 4 » مىشود و جذر آنكه عدد « 2 » باشد همان عدد مجهولى است كه با « 10 » فرض كرديم .
پس هروقت « 2 » را به « 10 » بيافزائيم « 12 » مىشود و اگر از آن كم كنيم « 8 » مىشود .
پس مقرّبه « 12 » است زيرا مجموع آن با اقلّ كه « 8 » باشد « 20 » مىشود و حاصل ضرب آن دو « 96 » مىگردد .
اللباب شرح فارسى بر خلاصه الحساب ( فارسى ) — صفحة 225
مساهمون: الشيخ البهائي العاملي
ص٢٢٥