2 . شعبى گفت : چيزى از قرآن دربارهء عبد اللّه بن سلّام فرود نيامد . « 1 »
3 . عكرمه گفت : اين آيه دربارهء عبد اللّه بن سلّام نيست . اين آيه مكّى است و مىگويد : هر كس از بنى اسرائيل ايمان آورد ، همانند كسى است كه به پيامبر ( ص ) ايمان آورده است . مسروق همچنين مطلبى را با سوگند گفت .
شعبى و ابو عمر هم با استناد به همين دليل ، نزول آيه را در شأن پسر سلّام رد كردهاند . « 2 »
4 . ظاهر آيه مىرساند كه خطاب به مشركان است كه استكبار پيش گرفتهاند ، در حالى كه برخى از بنى اسرائيل كه به گفتههاى آنان اعتماد مىورزند ، ايمان آوردهاند . بنابراين مناسب نمىنمايد كه خطاب آيه به يهوديان باشد ، زيرا آنان هم از جملهء بنى اسرائيل هستند . پس مناسبتر آن بود كه بگويد : « منكم » نه « من بنى اسرائيل » . اين مؤيّد استدلال عكرمه ، شعبى ، مسروق و ديگران است .
طحاوى تصريح كرده كه رسول اكرم ( ص ) در نزول اين آيه دربارهء ابن سلّام تصريح نفرمود ، بلكه مالك اين نكته را استنباط كرده است . « 3 »
ج . دربارهء آيهء
وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتابِ
، چند نكته را مورد توجّه قرار مىدهيم ؛
1 . در بند ب همين بحث آورديم كه شعبى منكر نزول آيهاى دربارهء ابن سلّام بود .
2 . عكرمه ، حسن ، شعبى ، محمّد بن سيرين و سعيد بن جبير با استناد به اين كه اين سوره در مكّه نازل شده ، نزول آيه در شأن ابن سلّام را انكار كردهاند ،
هامش
( 1 ) . مشكل الآثار ، 1 / 137 ؛ الدر المنثور ، 4 / 69 ؛ 6 / 39 - 40 ؛ دلائل الصدق ، 2 / 135 ؛ الميزان ، 11 / 389 .
( 2 ) . الاستيعاب ، 2 / 383 ؛ فتح البارى ، 7 / 98 ؛ الدر المنثور ، 6 / 39 .
( 3 ) . مشكل الآثار ، 1 / 39 .