براء بن عازب گويد : آخرين آيه اين بود
يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلالَةِ
« 1 » « از تو در بارهى كلاله جوياى فتوا مىشوند . بگو : خدا در بارهى كلاله فتوا مىدهد » . « 2 »
ابىّ بن كعب گويد : آخرين آيه اين بود
لَقَدْ جاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ
« 3 » « فرستادهاى از خودتان نزد شما آمده است . . . » . « 4 »
همو گويد : آن آيهاى كه تازهترين رسيده از جانب خدا است ، اين باشد بود
لَقَدْ جاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ
و اولين روزى كه قرآن در آن نازل شد روز دوشنبه بود . « 5 »
ابوقتاده : اولين ماهى كه قرآن در آن نازل شد ، ماه رمضان بود . « 6 »
گويم : در روايات ما قرآن در بيستوسوم ماه رمضان يعنى شب قدر كه قرآن خود به فرود آمدن در همان شب تصريح دارد ، نازل شده است .
واحدى : از عكرمه : اولين سورهاى كه در مدينه نازل شد سورهى بقره بود و اين گفتهى الهى :
الم ( 1 ) ذلِكَ الْكِتابُ لا رَيْبَ فِيهِ هُدىً لِلْمُتَّقِينَ ( 2 )
« 7 » « الف لام ميم ، اين كتابى است كه هيچ ترديدى در آن راه ندارد ، هدايتى براى پرهيزكاران است » . « 8 »
همو از قول مجاهد گويد : چهار آيهى نخست سورهى بقره در بارهى مؤمنان نازل شده است ، دو آيهى پس از آن پيرامون كافران و سيزده آيهى بعدى در بارهى منافقان . « 9 »
هامش
( 1 ) . نساء 176
( 2 ) . اسباب النزول 17
( 3 ) . توبه 128 تا آخر سوره
( 4 ) . اسباب النزول 18
( 5 ) . همان 19
( 6 ) . همان
( 7 ) . بقره 1 و 2
( 8 ) . اسباب النزول 24
( 9 ) . همان 25 .