اولين نوزاد مدينه از مهاجران ، ابنزبير بود و از انصار ، نعمان بن بشير . اولين نوزاد در بصره ، عبدالرحمان بن ابىبكره بود و در كوفه ، معاوية بن ثور . « 1 »
اولين كسى كه از جانب عمَر نقشهى موصل را كشيد و با اسكان اعراب آن را به شهر تبديل كرد ، هرثمة بن عرفجه بارقى بود . « 2 »
هشام كلبى : اولين كسى كه در آبادان ( عبادان ) مرزدارى كرد ، عباد بن حصين بود . « 3 »
حسن بصرى در بارهى او گويد : هرگز گمان نمىكردم يكى باشد كه كار هزار تن را انجام دهد ، تا اين كه عباد بن حصين را ديدم . او عامل اصلى فتح كابل بود .
مهدى عباسى بخش خاورى آبادان را كه نخست از آنِ حمران وابستهى عثمان بود ، در تيول دخترش عباسه همسر محمد بن سليمان در آورد ، آنگاه ناحيهى باخترى شهر را به عباد بن حصين حبطى بخشيد و به نام او خوانده شد .
گويم : نشان انتساب در نزد بصريان ( الف و نون ) است كه آن شهر را « عبادان » منسوب به « عباد » خوانند . از اين قبيل بسيار باشد كه بلاذرى در فتوح البلدان از آنها ياد كرده است . « 4 »
ابوهلال گويد : عمر بن عبدالعزيز اولين كسى بود كه فدك را به وارثان فاطمه بازگرداند . « 5 »
هامش
( 1 ) . ر . ك : المعارف 289 . اين مطلب در متن از ابنجوزى نقل شده است .
( 2 ) . معجم البلدان 2 / 230 . اما در متن اين مطلب نيز از ابنجوزى نقل شده است كه من آن را در آثارى از وى در دسترس داشتم نيافتم .
( 3 ) . همان 4 / 74
( 4 ) . فتوح البلدان 357
( 5 ) . علامه حلى نيز در كتاب نهج الحق و كشف الصدق ص 357 همين مطلب را از ابوهلال نقل كرده است . .