به خدا سوگند به خاطر مال دنيا از خانه شوهرم بيرون نشدهام ! جز براى رضاى خدا و پيامبرش بيرون نيامدهام .
يكى از بزرگان مىگويد : عقل همان دانايى اوّليهاى است كه انسان را از كار زشت باز مىدارد ، و قوهء بازدارندهء هر كس كه بيشتر باشد او خردمندتر است .
گويند : عقل نيرويى است در دل آدمى كه او را از كار زشت باز مىدارد .
و نيز گفتهاند : عقل نيروى شناختى است كه زشت و زيبا را جدا مىسازد ، و تفاوت عقل و علم ، آن است كه بعضى افراد با اينكه پارهاى از علوم را نمىدانند ، ممكن است داراى عقل كامل باشند ، امّا آن كه مقدارى از عقل را كم دارد نمىتواند عالم كامل باشد ، امّا كسى كه داراى عقل كامل است ، فاقد علم نيست ، زيرا [ مثلا ] مىتواند تشخيص دهد ، اين انار شيرين و يا ترش است ! خداى متعال فرموده است : « و استعينوا بالصّبر و الصّلوة ( 26 ) » ، صبر ، عبارت از جلوگيرى نفس از خواستها و باز داشتن از هوا و هوس است . صبر ، خوى پسنديدهاى است كه خداوند بدان امر فرموده و بر او راهنمايى كرده است ، [ و بر دو نوع است : ] صبر بر طاعت خدا و صبر بر اجتناب از نافرمانى او . امّا دليل يارى خواستن از نماز ، از آن روست كه در نماز تلاوت قرآن ، و دعاست ، و خضوع و خشوع براى خدا و آرامش دل وجود دارد ، و اينها كمكى است در برابر كشش نفس به جاهطلبى و سركشى از تن دادن به اطاعت پروردگار .
پيامبر خدا ( ص ) را هر گاه چيزى غمگين مىكرد ، از روزه و نماز كمك مىگرفت . ( 27 ) عمّار سجستانى از امام صادق ( ع ) و از قول پدر بزرگوارش امام باقر ( ع ) نقل مىكند ، كه آن بزرگوار فرمود : هيچ خيرى در تنبلى نيست ، ( 28 ) هر گاه كسى با تنبلى ركوع و يا وضوى خود را پايان ببرد ، براى آخرتش سودى ندارد ، و هر گاه در كارى كه براى زندگى دنياى اوست تنبلى بورزد ، خيرى براى دنياى او نخواهد
مجموعه ورام ( آداب و اخلاق در اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 554
مساهمون: ورام بن أبي فراس المالكي الاشتري
ص٥٥٤