يكى از بزرگان گويد : وقتى به تو بگويند : مرد خوبى هستى ، خوشت بيايد تا بگويند : مرد بدى هستى ، به خدا سوگند كه تو بد مردى هستى ! و آن كه تو را نكوهش مىكند از سه حال بيرون نيست : يا راست مىگويد ، و قصد دوستى و مهربانى دارد و يا قصد اذيّت و آزار تو را دارد ، و يا اين كه دروغگو است . پس اگر راست مىگويد ، سزاوار نيست او را ملامت كنى و بر او خشم گيرى و از اين رو كينهء او را به دل گيرى . بلكه سزاوار است ، منّتى از او بپذيرى زيرا هر كه عيبهاى تو را به تو هديه دهد تو را بر عيبهايت توجه داده است تا از آنها بپرهيزى ( 2 ) . و شايسته است كه خوشحال باشى و اگر بتوانى به نابود ساختن صفت ناپسند از خود بپردازى ، زيرا اندوه تو و ناراحتيت از آن جهت و نكوهش كردن از وى ، نهايت نادانى تو است ، و اگر قصد آزردن و رنجاندن تو را داشت باز هم از سخن او ، تو سود بردهاى ، چون تو را به عيبت رهنمون شده اگر نمىدانستى و اگر هم غافل بودى باز يادآورى كرده و يا در نظر تو بد جلوه داده است تا علاقه تو را بر زدودن آن عيب از خود برانگيزد ، اگر قبلا تو آن عيب را حسن مىپنداشتى و تمام اينها از عوامل خوشبختى تو است ، كه از آن استفاده كردهاى پس مشغول كسب سعادت خود باش كه با شنيدن نكوهش او وسائل آن برايت فراهم شده است . هر گاه بخواهى بر پادشاهى وارد شوى و لباسهايت آلوده به نجاست باشد و تو ندانى در صورتى كه اگر همانطور وارد شوى ، بيم آن مىرود كه به خاطر آلوده كردن مجلسش ، گردنت را بزند ، اگر كسى به تو بگويد : اى كسى كه به نجاست آلودهاى ، خود را پاك كن ! پس شايسته است كه خوشحال شوى ، چون به خود آمدنت با گفتار او غنيمت است . و همهء خويهاى بد در روز قيامت باعث هلاكتند ، و انسان وقتى كه از قول دشمنش آنها را بشناسد بايد غنيمت شمارد . و اما قصد دشمن بدخواه ، جنايتى از طرف او نسبت به دين خود اوست ، اما براى تو نعمتى است كه نبايد از او خشمگين شوى كه تو را آسوده و خود را زيان رسانده است .
مجموعه ورام ( آداب و اخلاق در اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 345
مساهمون: ورام بن أبي فراس المالكي الاشتري
ص٣٤٥