زمان شكوى
مورخان و سيره نويسان يادآور شدهاند كه امام على ( ع ) دوبار به سوى يمن رفته است ، كه به نظر ما سه بار است - چنان كه بيان آن در باب اجتهادات بيايد - و هر يك باشد ، آخرين آن در سال دهم هجرى بوده كه امام على ( ع ) پيش از روز « ترويه » در حجة الوداع به رسولخدا ( ص ) پيوسته است .
و شكواى ياد شده اگر دو بار به رسولخدا ( ص ) عرضه شده باشد ، بار نخست آن در مدينه و پيش از سال دهم هجرى بوده ، و بار دوم آن در مكه و پس از رسيدن همراهان امام به پيامبر پيش از روز « ترويه » بوده است . چون آنها پيش از ايام حج به مكه رسيدند .
و بنابراين ، برخى از علما كه پنداشتهاند : « داستان غدير خم بهخاطر اين شكوى بوده ، اشتباه كردهاند ؛ چون داستان غدير پس از اداى حج ، در منطقه جحفه و با حضور همه مسلمانان واقع شده است ، و سخن پيامبر در اينجا تنها با شاكيان است ، در همان مجلس شكوى ، و پس از اظهار شكايت مستقيم از سوى خود آنها !
اما شكواى دوم ، خود حديث بيانگر آن است كه اين شكوى پس از بازگشت به مدينه بوده است .
دوم - نصوص ديگر
از ابنعباس روايت شده كه گفت : « رسولخدا ( ص ) به على فرمود : « تو پس از من ولىّ تك تك مؤمنانى » « 1 »
و از امام على ( ع ) روايت شده كه رسولخدا ( ص ) به او فرمود : « تو پس از من ولىّ همه مؤمنانى » . « 2 »
هامش
( 1 ) - مسند طيالسى ، ج 11 ص 360 حديث 2752 ، و رياض النضرة ، ج 2 ص 203 .
( 2 ) - تاريخ بغداد ، ج 4 ص 239 ، و كنز العمال ، ج 15 ص 114 و ج 12 ص 221 .