مىپندارد خداوند در چيزى يا بر چيزى است يا چيزى خالى از اوست يا چيزى او را به خود مشغول مىدارد ، او را به صفات مخلوقين توصيف كرده است ؛ در حالى كه خداوند خالق همه اشياء است و در قياس نگنجد و به مردم تشبيه نگردد . هيچ مكانى از او خالى نيست و هيچ مكانى او را در بر نگيرد . » « 1 »
و به سخن امام على ( ع ) استشهاد مىكنند كه فرمود :
« خداوند نه فرود آيد و نه نيازمند فرود است . اين سخن را تنها كسى گويد كه نسبت زيادت و نقصان به خدا مىدهد . چه آنكه هر متحركى نيازمند كسى است كه او را حركت دهد يا به وسيله آن به حركت درآيد . پس ، برحذر باشيد كه خدا را محدود به زيادت و نقصان يا تحريك و تحرك يا زوال و فرود يا قيام و قعود ننمائيد . » « 2 »
و نيز ، به اين روايت كه راوى به امام على بن موسى الرضا ( ع ) مىگويد : « براى ما روايت شده كه خداوند سخن گفتن و ديدار با خود را ميان « موسى » و « محمد » تقسيم كرد » امام رضا ( ع ) فرمود : « پس اين آيات خداوندى را چه كسى به جن و انس رسانيده كه : «
لا تُدْرِكُهُ الْأَبْصارُ وَ هُوَ يُدْرِكُ الْأَبْصارَ
» : « ديدهها او را درنيابند و او ديدهها را دريابد » « 3 » و : «
لا يُحِيطُونَ بِهِ عِلْماً
» : « علم آنها او را در برنگيرد » « 4 »
هامش
( 1 ) - اصول كافى ، كتاب التوحيد باب العرش و الكرسى حديث 7 و باب الحركةِ و الانتقال حديث 3 و 9 . توحيد صدوق باب نفى المكان و . . . حديث 9 و 10 و 12 و باب« وَ كانَ عَرْشُهُ عَلَى الْماءِ »حديث 11 و باب معنى« الرَّحْمنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوى »حديث 5 و 6 و 7 و 8 . بحار مجلسى چاپ جديد كتاب التوحيد ، ج 3 ص 87 حديث 23 .
( 2 ) - اصول كافى ، كتاب التوحيد باب الحركةِ و الانتقال حديث 1 . توحيد صدوق باب نفى المكان و . . . حديث 18 . بحار مجلسى ، ج 3 ص 311 حديث 25 .
( 3 ) - انعام / 103 .
( 4 ) - طه / 110 .