باب بيستم در مرهمها
مرهم شادنج :
جهت بواسير و شقاق مقعد سود دارد ؛ صنعت آن : روغن بنفشه و روغن گل بادام از هريك ده درم ، عصارهء لحية التّيس و طين رومى و طين ارمنى و شادنج مغسول از هريك سه درم ، افيون نيم مثقال ، موم ابيض پنج درم ، زعفران درمى ، سفيداج دو درم ، موم با روغنها بگدازند و افيون در شير زنان خوسانند و در هاون نيك بمالند .
مرهم شحوم :
كه همان خواصّ دارد ؛ صنعت آن : پيه بط و پيه مرغ و پيه گرده و پيه كبوتر و مغز گاو و كوهان شتر مجموع بگدازند و روغن آن بردارند و قدرى افيون و قدرى خون كبوتر ، كه در هاون نيك بمالند .
مرهم كافور :
طرقيدن لب و مقعد و سوختگى و سوزش ناسور را سود دهد ؛ صنعت آن :
مرداسنگ سفيد و سفيداب ارزيز در روغن گل بگدازند و در هاون كنند با يك سفيدهء تخممرغ و در يكديگر بمالند .
مرهم داخليون :
آماس را نرم كند و ريشها پخته كند ؛ صنعت آن : مرداسنگ زرد پنج استير چون سرمه سايند ، روغن زيت يك چهار يك در پاتيله كنند و مرداسنگ بجوشانند تا رنگ بگرداند و لعاب كتان و لعاب اسفيوش و اقاقيا و خطمى از هريك چهار درم ، در پاتيله كنند بر سر روغن و مرداسنگ به آتش آهسته مىجوشانند تا جملگى مهرّا پذيرد و در هاون بمالند .
مرهم دشليخى :
كه به تازى مرهم الرسل گويند ، اين مرهم دوازده اجزا است ، دوازده پيغمبر ساختهاند . آماسهاى سخت ، نرم كند و خنازير و ناسور را به صلاح آورد ؛ صنعت آن :
مقل سه جزو ، اشق پنج جزو ، جاوشير و اذخر و كندر سه جزو ، مرّ و هيرزما « 1 » از هريك دو جزو ، موم صافى بيست جزو ، مرداسنگ چهار جزو ، ايرسا بيست و چهار جزو ، زنگار دو
هامش
( 1 ) . س : نيرزا .