علت ديدار
بدنبال آنچه گفته شد لازم است علت ديدار را به اين گونه توضيح داد كه پيش آمد مزبور منوط به اجتماع ارواح است زيرا ارواح پيش از اجساد آفريده شدهاند « 1 » و هنوز كه تماسى با اجساد نداشتهاند به حكم الارواح جنود مجنده چون لشگريانى كه در ميدانى گرد هم اجتماع مىكنند مجتمع عظيمى را تشكيل مىداده و به زيارت يكديگر مىپرداختند و به حسب شرافت و اهميتى كه داشتند اين ديدار را پيش از اجساد انجام مىدادند و چنانچه مىدانيم اين حقيقت ويژه افراد بخصوصى نبوده بلكه همهى مردم از آن برخوردار خواهند داشت جز اينكه هر ذائقهاى چاشنى اينگونه ديدار را نمىتواند بچشد و آنها كه تباهى و فسادى در قوهى ذائقهشان وجود دارد از اين چاشنى محرومند و همچنين كسى كه نابيناست و درهاى آثار نورانى وجود و احكام خاصهى آن بر روى او بسته شده و از بينائى محروم است از ديدار آن واقعيت محروم گرديده است .
از طرف ديگر محروميت كلى مورد نظر نبوده بلكه هر كسى به قدر استعداد و لياقتش مىتواند از اجتماع ارواح بهرهگيرى بنمايد اكنون با توجه بدانچه گفته شد براى عموم مردم از اين نقطه نظر
پاورقی
( 1 ) - در مجمع البحرين ذيل توضيح كامل از روح مىنويسد فى الحديث ان الله تعالى خلق الارواح قبل الاجساد بالفى عام و بيانى از شيخ مفيد ايراد كرده بدانجا مراجعه شود .