سجده بر گياهان زمين
از تمامى ادلّهء قطعى كه تا بدينجا ذكر شد ، اعمّ از اقوال ، افعال ، تصريحها و اشارههاى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلم و عمل و سيرهء صحابه - رضى اللّه عنهم - و آراء و نظريههاى آنان و فتاواى فقها ، به خوبى روشن شد كه « سجده » در آغاز تشريع خود تنها بر زمين بوده و انجام مىشده است ، مگر در موارد ضرورت و اضطرار .
ولى بايد توجه داشت كه از دستهاى ديگر از ادلّهء قطعى متواتر مىتوان چنين استنباط نمود كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلم سجده بر گياهان غير خوراكى و پوشيدنى را در زمانهاى بعد اجازه فرمودند . و به تعبيرى ديگر : پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلم در مسألهء سجده ، گياهان زمين را به خود زمين ملحق نموده و آنها را از اجزاى زمين به حساب آوردند و بدين ترتيب بود كه مسألهء سجده آسان شده و مشكلات و سختيهايى كه تحمّل آنها براى مسلمانان دشوار مىنمود ، مرتفع گرديد . و حتّى بالاتر از اين ، به مسلمانان اجازه داده شد تا از گياهان چيزى به نام « خمره » تهيه كرده و در خانه و مسجد ، همراه خويش داشته باشند .
« خمره » از شاخ و برگ خرما و به اندازهء صورت بافته مىشد كه در خانهها و مساجد گذاشته و در نماز بر آن سجده مىكردند و اين كار به تدريج شيوع پيدا