بر تو باد به تلاش و كوشش اگر چه بخت يار نگردد و مساعدت نكند .
1090 / 4 -
قد سعد من جدّ . 4 / 465 به راستى نيكبخت شد كسى كه تلاش و كوشش كرد .
1091 / 5 -
قرن الاجتهاد بالوجدان . 4 / 494 تلاش با يافتن همراه است . « 1 »
1092 / 6 -
من ضعف جدّه قوى ضدّه .
5 / 213 كسى كه در ( نظم و نسق كارها ) تلاشش ناتوان باشد ، دشمنش نيرومند گردد .
1093 / 7 -
من أعمل اجتهاده بلغ مراده .
5 / 218 كسى كه تلاشش را به كار بندد به آرمان خويش برسد .
1094 / 8 -
من ركب جدّه قهر ضدّه . 5 / 213 كسى كه بر مركب تلاش و جديّت سوار شود ، دشمنش را مقهور كند .
1095 / 9 -
من غالب الضّدّ ركب الجدّ .
5 / 226 كسى كه بر دشمن پيروز شد بر مركب تلاش و جدّيت سوار گشته است .
1096 / 10 -
لقد أخطأ العاقل اللّاهى الرّشد و أصابه ذو الاجتهاد و الجدّ . 5 / 54 به راستى عاقل و زيركى كه خود را به لهو و لعب ( و بازى ) سرگرم كرده راه درست و صواب را گم كرده ، ولى آن ديگرى كه تلاش و كوشش دارد بدان رسيده است . « 2 »
1097 / 11 -
من بذل جهد طاقته بلغ كنه إرادته . 5 / 368 كسى كه آنچه را در توان دارد براى رسيدن به آرمان خود به كار بندد به نهايت آرمان خود خواهد رسيد .
1098 / 12 -
من استدام قرع الباب و لجّ ولج . 5 / 457
هامش
( 1 ) - اين گفتار نظير گفتار ديگرى است كه از رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله نقل شده كه فرمود : « من جدّ وجد » كسى كه تلاش كند بيابد .
( 2 ) يعنى براى رسيدن به راه درست و موفقيت در كار ، تنها عقل و زيركى كافى نيست بلكه تلاش و كوشش هم لازم است حتى تلاش و جديّت مهمتر است از عقل و زيركى ، زيرا با تلاش و كوشش مىتوان راه را پيدا كرد ، ولى عاقلى كه خود را به بازى سرگرم كرده بدان نخواهد رسيد .