شرح حال تنوخى
ابوالقاسم تنوخى از بزرگان علماى اهل سنّت است كه او را فقيه ، محدّث ، اديب ، ثقه و بسيار راستگو مىدانند .
1 - سمعانى گويد : « ابوالقاسم علىبن محسنبن علىبن محمّدبن ابىالفهم تنوخى .
از ابوالحسن علىبن احمدبن كيسان نحوى ، اسحاق بن سعدبن حسنبن سفيان نسوى ، ابوالقاسم عبداللَّهبن ابراهيم زبيبى ، علىبن محمّدبن سعيد رزاز و افراد ديگرى در اين طبقه ، حديث شنيد .
ابوبكر احمدبن علىبن ثابت خطيب او را نام برده و گويد : دربارهاش نوشتم ، و شنيدم كه مىگفت : در نيمهى شعبان سال 370 در بصره متولّد شدم ، و گواهى دادن او در آغاز جوانى نزد حاكمان پذيرفته شده بود و تا پايان عمرش ادامه داشت .
او در گواهى دادن كاملًا هوشمند و در حديث محتاط و بسيار راستگو بود ، قضاوت چندين منطقه بر عهده داشت ، از جمله : مدائن و شهرهاى پيرامونش ، آذربايجان ، بردان و قرميسين .
سمعانى افزايد : ابوبكر محمّدبن عبدالباقى انصارى از او روايتهاى بسيارى را در بغداد برايمان نقل كرد و از تنوخى اجازهى صحيحى را داشت . وى در محرّم سال 447 درگذشت » . « 1 » 2 - ابنخلّكان ضمن شرح حال پدرش گويد : « و امّا پسرش ابوالقاسم علىبن محسنبن على تنوخى ، اديبى فاضل . . . بود » . سپس گفتهى خطيب را نقل كرده است . « 2 »
اعتراف ابن عبدالبر
ابوعمر يوسفبن عبدالبر گويد : « حديث منزلت را گروهى از صحابه روايت كردهاند . اين حديث از استوارترين و صحيحترين خبرهاست . گروهى آن را از پيامبر صلى الله عليه و آله روايت كردهاند ، از جمله : سعدبنابىوقّاص ، كه نقلهاى او بسيار زياد است و
هامش
( 1 ) . الأنساب ، سمعانى : 3 / 93 - 94 .
( 2 ) . وفيات الاعيان : 4 / 162 .