دادند . نوشتههايش از بزرگ و كوچك به صد جلد مىرسد . در محرّم سال 958 متولّد شد و در سال 1052 درگذشت . » « 1 » لكهنوى گويد : « شيخ امام عالم علّامه محدّث فقيه ، شيخ الاسلام و اعلم علماى اعلام و پرچمدار دانش و عمل در استادان ارجمند ، اوّلين كسى كه علم حديث را با تصنيف و تدريس ، در سرزمين هند نشر داد . » « 2 » و از نشانههاى جلالت و بزرگى عبدالحق دهلوى اين است كه از استادان شيخ حسن عجيمى است و عجيمى خود از استادان هفتگانه شاه ولىاللَّه دهلوى است كه خداوند را سپاس مىگويد كه سندش به آنان مىرسد . . .
شاه ولىّاللَّه در « المقدمة السنيّة » گويد : « از شگفتىهاى كار خداوند است كه همانگونه كه در دوران اين دو ( يعنى اكبرشاه و جهانگيرشاه ) فتنههاى سخت بسيار پيش آمد كه يك دهم آنها از دوران گذشتگان بازگو نشده است ، همچنين در زمان آن دو ، گرد آمدن اوليا و صاحبان نشانههاى آشكار و كرامتهاى درخشان و دانشمندان نويسندهى كتابهاى سودمند و تأليفهاى ستوده شده ، ديده نشده است ؛ مانند سيّد عبدالوهّاب بخارى ، و شاه محمّد خيالى دارندهى نشانههاى شگفتانگيز و شيخ عبدالعزيز پرچمدار چشتيه در دوران خويش ، و خواجه باقى گسترشدهندهى طريقهى نقشبندى در سرزمين هند ، و شيخ عبدالحق كه دو شرح بر « المشكاة » و شرحى بر « سفر السعادة » از شيخ مجدالدّين فيروزآبادى دارد و نويسندهى كتاب « جذب القلوب الى ديار المحبوب » در تاريخ مدينهى منوّره و رسالههاى سودمند ديگرى است كه همگى در سرزمين دهلى است . »
114 - روايت سيّد محمّد ماه عالم
سيّد محمّد ابنسيّد جلال ماه عالم فرزند سيّد حسن بخارى ، بر صحت حديث « مدينة العلم » تصريح كرده است ؛ آنجا كه در ذكر منقبتهاى اميرالمؤمنين عليه السلام در كتاب « تذكرة الأبرار » چنين گويد :
هامش
( 1 ) . سبحة المرجان / 52 .
( 2 ) . نزهة الخاطر 5 / 201 .