و از آنهاست :
حبّ مدح و كراهت ذم
دوستداشتن ستايش و مكروه داشتن نكوهش از نتايج حبّ جاه و از مهلكات بزرگ است ، زيرا هر دوستدار مدح و ثنا و از مذمّت و بدگوئى ترسان است ، و همواره افعال و حركات خود را بر وفق خواهش و رضاى خلق ظاهر مىسازد به اميد آنكه او را بستايند و از ترس آنكه او را نكوهش كنند . بدين سان خشنودى مخلوق را بر خشنودى خالق برمىگزيند ، و محرّمات را مرتكب مىشود و واجبات را ترك مىكند ، و در امر به معروف و نهى از منكر سستى و مسامحه مىنمايد ، و از حق و انصاف تعدى و تجاوز مىكند ، و اين همه از مهلكات است ، و مؤمن را نرسد كه تا اين اندازه ملاحظهء اطرافيان خود را بكند ، بلكه مؤمن كسى است كه هرگز رضاى مخلوق را بر رضاى خالق اختيار نكند ، و در راه خدا از سرزنش كسى نهراسد . و به سبب فساد بزرگ حب مدح و تنفّر و دشمنى مذمّت است كه اخبار بسيار در نكوهش آن دو رسيده است .
رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم فرمود : « هلاك مردم بواسطهء پيروى هوى و دوستى مدح و ثناست » .
و فرمود : « اساس تواضع اين است كه ستوده شدن به نيكوكارى و تقوا را ناخوش و مكروه بدارى » .
و به كسى كه در خدمت آن حضرت ديگرى را ثنا مىگفت فرمود : « اگر آن كسى را كه مدح مىكنى حاضر مىبود و به گفتار تو راضى و خوشحال مىشد و با
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 485
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص٤٨٥