براى اينكه ثابت كنيم مطلب از اين قرار نيست بايد قدرى به قبل رجوع كنيم .
منظور از موقوفات سلطنتى بهطور كلى موقوفاتى بود كه بهنام « چهارده معصوم » شهرت داشت .
در دورهء شاه طهماسب اول اين موقوفهها وجود داشت : خلاصة التواريخ گزارش مىدهد كه خواهر شاه موسوم به سلطانم در بارسئيل 2 - 961 ( - 5 - 1554 م . ) « . . . املاك نفيس كه در شيروان « 6 » ( ؟ ) و ارسبار « 7 » و تبريز و قزوين و رى و گرمرود « 8 » و اصفهان و استراباد بههم رسانيده بودند » « 9 » وقف « چهارده معصوم » كردند . سمت متولىگرى هم مىبايست با پادشاه وقت باشد .
از شاه عباس اول نيز خبر داريم كه املاك شخصى خود را كه در اصفهان ، كاشان ، قزوين ، نطنز ، جوشقان ( در جنوب غربى كاشان ) يا در اطراف اين شهرها داشت و
هامش
- حقيقت را كه استراباد مطابق با تذكرة الملوك مركز بيگلربيگى بود اما با وجود اين در حوزهء روحانى صدر خاصه قرار داشت مينورسكى ( ص 163 ) چنين توجيه مىكند كه جريان قبول كردن اين ايالت در حوزهء ادارى املاك خاصه هنوز مختومه نبوده است .
( 6 ) - در اصل نقطه ندارد ؛ امروزه در فارس دو دهكده بهنام سروان شناخته شده است كه ارتباطى به اين مورد ندارد .
( 7 ) - طبق تاريخ عالمآراى عباسى ، ص 406 ، 643 ، 709 ناحيهاى است اين سوى رود ارس در زير اردوباد . طبق نظر لمبتون ( مالك و زارع ، ص 444 ) اصطلاحى است براى ( قسمتى از ) قراجهداغ . تذكرة الملوك در صفحهءb112 به هر تقدير ناحيهاى را به نام ارسبار ذكر مىكند كه تحت نظر بيگلربيگى قراباغ بوده است . پس بدين ترتيب در آن طرف ارس قرار داشته است .
( 8 ) - اغلب با فراهان توأما يك حكومت را تشكيل مىداده است ( رجوع شود به خلاصة التواريخ ، صa303 ،a331 ،a380 ) و ظاهرا در مغرب آن قرار داشته است ( رجوع شود به خلاصة التواريخ ، صa411 ) .
( 9 ) - رجوع شود به خلاصة - التواريخ ، صb176 ؛ در اينجا از صفحهءb202 خلاصة التواريخ نقل شده است . شاه عباس اول از اين جهت به قتل مرشد قلى خان و ديگران فرمان داد كه « وى تمام سيورغالها و مالياتهاى بخشودهء شاهزاده خانم سلطانم جدهء شاه را به بعضى علل ( خودخواهانه ) وصول مىكرد ، ( خلاصة التواريخ ، صa410 : . . . تمامى سيورغالات و مسلميات نواب سلطانم ) .