تشريح المسائل
( * ) اولين مسئله از مطلب اوّل چه بود ؟
شبههء حكميهاى بود كه منشأ آن عدم نصّ باشد .
( * ) نظر اخباريها و اصوليين در رابطه با شبههء مزبور چه بود ؟
1 - اخباريها قائل به احتياط و توقّف در آن شدهاند .
2 - اصوليين رأيشان اباحه و برائت از وجوب احتياط بود .
( * ) حضرات اصوليين براى اثبات مدّعاى خود چه كردهاند ؟
به ادلّهء اربعه يعنى : كتاب ، سنت ، عقل و اجماع تمسّك جستهاند .
( * ) از قرآن به چه آياتى تمسّك نمودهاند ؟
به شش آيهء شريفه تمسّك كردهاند كه شيخ دلالت پارهاى از اين آيات در اثبات مدّعاى آنان را قبول ندارد .
( * ) اولين آيه مورد تمسّك كدام آيه است ؟
آيهء شريفه :
لِيُنْفِقْ ذُو سَعَةٍ مِنْ سَعَتِهِ وَ مَنْ قُدِرَ عَلَيْهِ رِزْقُهُ فَلْيُنْفِقْ مِمَّا آتاهُ اللَّهُ لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا ما آتاها سَيَجْعَلُ اللَّهُ بَعْدَ عُسْرٍ يُسْراً .
( * ) محلّ شاهد كدام فراز آيهء شريفه است ؟
فراز وسط آيهء يعنى :
لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا ما آتاها ،
مىباشد .
( * ) نظر اصوليين در استدلال به اين آيه چگونه است ؟
1 - مىگويند : كلمهء ( ما آتاها ) كنايه از اعلام است ، و لذا معناى آيه اين است كه : خداى متعال احدى را به تكليفى كه اعلام نكرده مكلّف نمىسازد .
2 - در مسئلهء استعمال دخانيات كه حكمى از جانب شريعت به ما نرسيده است مىتوانيم بگوييم كه از مصاديق نامعلوم است .
در نتيجه به نصّ اين آيهء شريفه ، اگر در واقع حرام باشد ، حرمتش منفى و مسلوب است .
( * ) چرا صاحب فصول مدّعى شده كه دلالت اين فراز بر اصالة البراءة در باب شك در تكليف واضح است ؟
زيرا مىگويد : مراد از ( آتاها ) به معناى ( اعلمها ) و ( بيّن لها ) مىباشد ، و لذا معناى آيه اين مىشود كه :
خداوند بندگان خود را مكلّف نمىسازد مگر به تكاليفى كه به آنان اعلام فرموده و بيان داشته و حصر مفهوم دارد .