استوار و پىگير انجام داد و از مرز شمالى ايران تا عراق و تركستان پيشرفت و بيك گفته مردمى تبرزين خود را بر در دروازه روم فرود برد و هنوز در جهاد سختى بود كه بشهادت رسيد و طهماسب اول بجاى او نشست و اين قلمرو جهانگيرى گسترده را بايد نگهدارد البته جهاندارى بسيار دشوارتر است از جهانگيرى براى نگهدارى و آبادى اين قلمرو گسترده قانون پرورش و آموزش صحيحى لازم بود و به حساب ايده مذهبى كه داشت يك فقيه بلند پايه مذهب شيعهء اثنى عشريه كه مرحوم شيخ عبد العالى كركى از فقهاء و دانشمندان شيعه جبل عاملى بود دعوت كرد و تنظيم اين كشور ويران و پراكنده را بعهدهء او گذاشت .
مرحوم شيخ برنامهءاى بر اساس فقه جعفرى تنظيم كرد و در سراسر اين كشور پريشان پياده كرد و در همه جا مسجد ساخت و پيشواى مذهبى گماشت و جمعه و جماعت را رواج داد و در آيندهء نزديك نتيجهء بسيار خوبى بدست آمد ، پروردههاى اين نظام همان مردان و زنان دوران شاه عباس كبير بودند مردمى دانشمند و هنرمند و دلير و فداكار صنعتگر و معمار و رياضىدان .
از نظر نظامى شاه عباس بهر ميدانى قشون برد با فتح و پيروزى قرين بود و كشور ايران را تا مرزهاى دوران باستان گسترده كرد .
از نظر فن و صنعت و معمارى متدهاى دوران صفويه و زمان شاه عباس و ساختمانهاى آن براى همه صاحبنظران شگفت آور و تحسين آميز است تا آنجا كه با همه پيشرفت فنون دانش از تقليد آنها عاجزند .
از نظر عمران و آبادى و راهسازى در همه همه خطوط كاروانسراها و وسائل راحتى مسافران آماده شد كه برخى از آنها تا هنوز بر جاى مانده است .
از نظر آسايش و رفاه عموم مردم دوران او ضرب المثل است .
ولى با افسوس بايد گفت كه چون رژيم شاهى و تخت و تاج ارثى بود جانشينان نالايق و مخالف و ويرانگر بدنبال آمدند و همه اين بنيادها را ويران كردند .
و درآمدهاى كشاورزى و صنعتى ايران مانند ابريشم و پارچههاى ارزشمند
كنز الفوائد ( گنجينه معارف شيعه اماميه ) ( فارسى ) — صفحة 5
مساهمون: أبي الفتح محمد بن علي الكراجكي
ص٥