به خوبى پيوسته بجهان آسمانى است گويا يك روح آسمانيست و ميتواند در موادّ اين جهان اثر بخشد ، و اگر ناتوان و دچار لذتهاى اين بدنست هيچ تصرفى جز در همان بدن ندارد ، و چون خواهد در بدن ديگر تصرف كند تمثال او را گيرد و در برابر خود نهد تا ديده بدان مشغول شود و خيال بدنبالش آيد و نفس ناطقه هم بدان رو كند و اثر نفس و روح در آن پديد گردد از اين رو همه امتها اتفاق دارند كه هر كه پيرامون اين كارها است ناچار است از دلخواه ببرد و رياضت كشد و كم بخورد ، و از مردم كناره گيرد ، و هر چه اين امور كاملتر باشد اثرش بيشتر است ، در صورتى كه نفس از نظر ساخت خود با اين كار هم آهنگ باشد اثر بزرگى دارد .
و علتش اينست كه چون نفس بيكسو رو كند همه نيرويش در آن به كار رود و چون به كارهاى بسيار پردازد نيرويش تفرقه شود و بر آنها و بهر كدام اندكى رسد و از اين رو دو آدمى كه ذهن برابر دارند اگر يكى بيك صنعت پرداخت و ديگرى به دو صنعت ، يك صنعتى نيرومندتر شود از ديگرى ، و كسى كه خواهد حق در يك مسأله را بداند بايد خاطر خود را از مسائل ديگر برهاند تا كارش آسانتر باشد .
آدمى كه همّ و همتش دنبال لذت و شهوتست نفسش غرق در آنست ، و نتواند كار خارقى انجام دهد ، در اينجا آفت ديگر هم هست از اين نظر كه اين نفس عادت بلذت كرده از نخست و به كار پديد نمودن اعمال غريبه نپرداخته و بمنش خود نسبت به اولى شوق دارد و از دومى نفرت ، و تا اولى را بدلخواه بيابد كجا بدومى گرايد و روشن شد كه ارتكاب چنين كارها ميسّر نيست مگر با تجرّد از احوال جسمانيه ، و گوشهگيرى و يكباره دل دادن بعالم صفا و ارواح .
و اما اوراد براى اينست كه چون ديده را بايد بامور مناسب اين عرض واداشت گوش را هم بايد بدان گماشت ، زيرا چون همه حواس رو بيك عرض آرند نفس بهتر بدان متوجه گردد ، و اگر اوراد الفاظ نامفهوم باشند ، نفس را حيرت و دهشت رخ دهد و در اين ميانه از محسوسات رو برگيرد و بدان كار رو آورد و بكوشد و اثر نفسانى نيرومند شود و غرض حاصل گردد ، و همچنين است دود كردن .
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى) — صفحة 244
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٢٤٤