مىنمايد وسرانجام - بر پايهء نگاهى به شالودهء كتاب - گمان خود دربارهء كيستى پديد آورنده اين رساله را بيان مىكند .
1 - مىدانيم كه از دهدار عيانى شرح فصوص الحكم گزارش نشده است ونمىتوان پذيرفت كه أو از جانب كاشاني - وبمثابهء خامهء أو - بنگارد كه « دلائل بر تسميهء آن در مقدّمهء شرح فصوص الحكم كه اين ضعيف نوشته مذكور است » . « 1 » 2 - هر چند اين مقدّمه بر پيشانى بيشترينهء دستنوشتهاى اين اثر - كه اين بنده به رؤيت آن توفيق يافت - آمده است ، امّا در شمارى از همين دستنوشتها نيز اين پيش در آمد كوتاه بچشم نمىآيد . « 2 »
درونمايه
اين رساله از دو بخش آرايه يافته . در بخش نخست شمارى از اصطلاحات به گزارش گرفته شده ودر بخش دوّم نيز - كه با عنوان : « فصل ؛ در مصطلحات صوفيه » از بخش نخست متمايز گشته - شمارى ديگر از اصطلاحات به شرح در آمده است . گذشته از اين در تبيين درونمايهء اين رساله اشاره به سه نكته لازم مىنمايد :
الف : در اصطلاحات نامههاى مفصّل كاشاني - لطائف الأعلام في إشارات أهل الإلهام واصطلاحات الصّوفية - تنها اصطلاحات علمي وعملي خانقاهيان به گزارش در آمده ، امّا در قسمتى از بخش نخست اين رساله ، اصطلاحات استعارى صوفيان - كه تنها در زبان خانقاهيان پارسى زبان تداول داشته وهم تنها پژوهندگان آثار آنان را بكار مىآيد - نيز بچشم مىآيد . اصطلاحاتى همچون : خال سياه ، خط سبز ، لب لعل ، دهان ، سخن ، چاه زنخ ، سيب زنخ ، زنخ ، دقيقه ، ميان ، موى ميان ، دست ، انگشت ، ساعد و . . . كه نشان مىدهد اين رساله - بنا بر اين احتمال كه آن را از خود كاشاني بدانيم - از نظر موضوع در ميان ديگر اصطلاحات نامههاى كاشاني ، يگانه است وفرد .
هامش
( 1 ) . همان ، ص 9B.
( 2 ) . همچون نسخهء شمارهء 1113 كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران .