[ جلد دوم ]
نوع چهل و سوم در شناخت محكم و متشابه
خداى تعالى فرموده :
( هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ مِنْهُ آياتٌ مُحْكَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتابِ وَ أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ
- او است [ خدايى ] كه كتاب را بر تو نازل كرد قسمتى از آيات آن ( محكمات ) است كه اساس و ( أمّ الكتاب ) مىباشند و آيات ديگر ( متشابهات ) هستند « 1 » . ابن حبيب نيشابورى در اين موضوع سه قول حكايت كرده :
اول : اينكه تمام قرآن محكم است ، به دليل فرمودهء خداى تعالى :
كِتابٌ أُحْكِمَتْ آياتُهُ )
« 2 » .
دوم : اينكه همهء قرآن متشابه است ، به دليل فرمودهء خداوند متعال :
( كِتاباً مُتَشابِهاً مَثانِيَ )
« 3 » .
سوم : - كه قول صحيح است - اينكه قرآن هم آيات محكم دارد و هم متشابه ؛ به دليل آيهاى كه در آغاز سخن آورده شد .
و جواب از استدلال به دو آيه اينكه : منظور از محكم بودن قرآن ، استوارى مطالب و متناقض نبودن آن است ، و مراد از تشابه ، شباهت داشتن هر قسمت آن با قسمت ديگر در حق و صدق و معجزه بودن مىباشد .
و بعضى گفتهاند : آيهء مذكور بر منحصر بودن قرآن در اين دو قسم ( محكم و متشابه ) دلالت ندارد ، زيرا كه در آن چيزى از راههاى حصر وجود ندارد ، و نيز
هامش
( 1 ) . آل عمران ، 7
( 2 ) . هود ، 1
( 3 ) . زمر ، 23