فردوس : و آن بالاترين جاى در بهشت است . و علّيّون : بقولى : عالىترين مكان در بهشت است ، و بقولى : اسم پروندهاى است كه در آن أعمال نيكان جن و انس تدوين گرديده است . و كوثر : شهرى در بهشت است ، چنان كه در احاديث متواترى آمده . و سلسبيل و تسنيم : دو چشمه در بهشت مىباشد . و سجّين : اسمى براى جايگاه ارواح كفّار است . و صعود : كوهى است در جهنّم ، چنان كه ترمذى در حديثى از سعيد بن جبير مرفوعا آورده است . و غىّ ، و اثام ، و موبق ، و سعير و سائل ، و سحق : درههايى در جهنم مىباشند ، ابن ابى حاتم دربارهء فرمودهء خداوند : ( وَ جَعَلْنا بَيْنَهُمْ مَوْبِقاً ) « 1 » آورده كه انس بن مالك گفت : درهاى است در جهنم از چرك خون ، و از عكرمه دربارهء فرمودهء خداوند : ( موبقا ) آورده كه گفت : نهرى است در آتش . و حاكم در مستدرك خود از ابن مسعود كه دربارهء فرمودهء خداوند : ( فَسَوْفَ يَلْقَوْنَ غَيًّا ) ) « 2 » گفته : درهاى در جهنم است ، و ترمذى و ديگران در حديثى از ابو سعيد خدرى از رسول خدا صلّى اللّه عليه ( و آله ) و سلّم آوردهاند كه فرمود : « ويل : درهاى است در جهنم ، كافر چهل سال در آن سقوط مىكند پيش از آنكه به قعرش برسد » . و ابن المنذر آورده كه ابن مسعود گفت : « ويل درهاى است از زرداب در جهنم » . و ابن ابى حاتم از كعب آورده كه گفت : در جهنم چهار درّه هست كه خداوند أهل آنها را عذاب مىكند : غليظ و موبق و أثام و غىّ . و از سعيد بن جبير آورده كه گفت : سعير درهاى از زرداب در جهنم است ، و سحق درهاى است در جهنم . و از ابو زيد دربارهء : ( سَأَلَ سائِلٌ ) ) « 3 » آورده كه : يكى از درّههاى جهنم است به آن سائل گويند . و الفلق : چاهى است در جهنم ، در حديث مرفوعى ابن جرير آورده .
الإتقان في علوم القرآن ( فارسى )ج ۲ — صفحه 454
پدیدآورندگان: جلال الدين السيوطي
ص۴۵۴
پاورقی
( 1 ) كهف ، 52
( 2 ) مريم ، 59
( 3 ) معارج ، 1