مورد نام برده و فرموده : او خلق شده است ، و قرآن را در پنجاه و چهار مورد ذكر كرده و نفرموده : آن خلق شده ، و چون بين آن دو را جمع نمود ميان آنها تفاوت گذاشت و فرمود :
( الرَّحْمنُ عَلَّمَ الْقُرْآنَ * خَلَقَ الْإِنْسانَ
- خداى مهربان ، قرآن را ( به پيامبرش ) آموخت ، انسان را آفريد « 1 » .
هامش
( 1 ) سورة الرحمن ، 1 و 2 . اين سخن - چنان كه در جاى ديگرى از اين كتاب نيز يادآور شدهايم - باطل است ، و برخى از دلايل بطلان قول به قدم قرآن چنين است :
1 - در خود قرآن صفاتى براى آن ذكر شده كه صفات مخلوقين است ، مانند : فرودآمدن ، عربى بودن ، كژى نداشتن ، محدث ( - پديد آمده ) بودن ، و . . .
2 - لازمهء قول به قدم قرآن آن است كه صفت ازلى بودن را براى غير خدا نيز بدانيم ، و اين محال است .
3 - امامان بر حق - كه وحى در خانهء آنها نازل شده و خانگى داند كه اندر خانه چيست - اين قول را مردود شمرده و در عين حال پيروان خود را از مشغول شدن به اين بحث - كه دست سياست آن را دامن زده بود - تلويحا بر حذر داشتهاند . - م .