نازل شده ، و آيهء سورهء فصّلت پس از آن فرودآمده است پس معرفه آوردن در آن خوب بود ، يعنى : او است شنواى دانايى كه پيشتر ياد شد هنگام اشاره به وسوسهء شيطان . فرمودهء خداى تعالى : ( الْمُنافِقُونَ وَ الْمُنافِقاتُ بَعْضُهُمْ مِنْ بَعْضٍ ) « 1 » ، و دربارهء مؤمنين فرموده : ( بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ ) « 2 » ، و دربارهء كفّار فرموده : ( وَ الَّذِينَ كَفَرُوا بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ ) « 3 » زيرا كه منافقين بر يك دين معيّن و آيين روشنى با هم يار نبودند ، پس بعضى از آنها يهودى و بعضى ديگر مشرك بودند ، لذا فرمود : ( من بعض ) يعنى : در شكّ و نفاق ، و مؤمنين بر دين إسلام پشتوانهء يكديگرند ، و همينطور كفّارى كه كفر خود را آشكار مىكردند همگى يار و كمك يكديگر و همدست و مصمم بر يارى كردن بودند بر خلاف منافقين ، چنان كه خداى تعالى فرموده : ( تَحْسَبُهُمْ جَمِيعاً وَ قُلُوبُهُمْ شَتَّى - آنها ( منافقين ) را جمع و متّفق مىپندارى و حال آنكه دلهايشان پراكنده است « 4 » . و اينها مثالهايى است كه روشنىبخش مىباشند ، و در نوع تقديم و تأخير و نوع فواصل و أنواع ديگرى نيز مثالهاى بسيارى گذشت .
الإتقان في علوم القرآن ( فارسى )ج ۲ — صفحه 366
پدیدآورندگان: جلال الدين السيوطي
ص۳۶۶
پاورقی
( 1 ) توبه ، 67
( 2 ) توبه ، 71
( 3 ) انفال ، 73
( 4 ) حشر ، 14